Altinci sinif sosyal biLGİler programindaki kazanimlarin ziHİnsel beceriler açisindan incelenmesi


o.ogren-sen.com > Doğru > Evraklar

ULUSLARARASI TÜRK EĞİTİM

BİLİMLERİ DERGİSİ Yıl:2, Sayı:2,


NİSAN 2014




ALTINCI SINIF SOSYAL BİLGİLER PROGRAMINDAKİ KAZANIMLARIN ZİHİNSEL BECERİLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

Arş. Gör. Birol Bulut

Fırat Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, birolbulut1@gmail.com

Arş. Gör. Cengiz Taşkıran

Fırat Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, cengiztaskiran1@gmail.com

ÖZET

Bu çalışmada, altıncı sınıf sosyal bilgiler programında yer alan kazanımların zihinsel beceriler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman incelenmesi yöntemi kullanılmıştır. Analiz için veri kaynakları yeni sosyal bilgiler öğretim programında yer alan kazanımlar ve becerilerden oluşmaktadır. Elde edilen bu veriler ile birlikte 43 kazanım bağımsız bir şekilde incelenmiştir. İncelemenin neticesinde, ilköğretim genel becerilerinden “bilgi teknolojilerini kullanma” ve “Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma(doğrudan)” becerisini temsil eden herhangi bir kazanım tespit edilememiştir; ancak kazanımlardan 22 tanesinin üst düzey düşünme becerilerinden olan “Araştırma ve eleştirel düşünme becerisi” ile ilişkilendirilmesi kazanımların yeni programın hazırlanmasındaki ana felsefeye ve yaşamsal gerçeklere gayet uygun olduğu sonucunu doğurmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Beceri, Kazanım, Sosyal Bilgiler Programı

To Investıgate In Terms Of The Mental Skılls To Gaıns Of Sıxth Grade Socıal Studıes Currıculum

ABSTRACT

In this study, it was intended to investigate the gains which are in the sixth grade of Social Sciences in terms of mental skills. Examining document, a technique of qualitative research, was used on the study. Data sources for analysis consist of the gains and skills which are in the new curriculum of Social Sciences. With those obtained data, 43 gains were examined independently. As a result of investigation, any gain representing skills which are the general skills of primary education such as “using information technology” and “using Turkish properly, beautifully and effectively” were not detected; however, 22 of gains, associated with higher-level thinking skills such as “research and critical thinking skill”, result in that gains are really suitable for preparing the main philosophy and vital facts of new curriculum.

Key Words: Skill, Objective, Curriculum of Social Sciences

GİRİŞ

Ülkemizde yenilenen eğitim programları ile klasik “ hedef ” kavramı aşılmış, kavramlar, beceriler, değerler ve tutumların bir bütün olarak ele alındığı kazanımlar öğretim programlarında yer almıştır. Öğretim programlarının en önemli öğesi kazanımlardır. Kazanımların önemli bir öğesi ise becerilerdir. Genel becerilerin tamamı ise zihinsel becerilere bağlıdır. Zihinsel becerilerin geliştirilmesi yeni programın amaçlarından birisidir. Bilgi çağına ulaşan dünyada, eğitimin temel amacı bilimsel ve eleştirel düşünen, bilgiyi yorumlayan, bilgi üreten ve sorun çözebilen bireyler yetiştirmek olduğu ve bu sebeple ülkemizde de, öğrencilerin bilgi çağı insanı olarak yetiştirilmeleri gerektiğinin üzerinde durulmuştur. Bilgi çağının gerektirdiği insan profili zihinsel becerileri vazgeçilmez kılmaktadır. Eğitim sisteminin temel amacının öğrencilere  hazır bilgileri aktarmaktan çok bilgiye ulaşma becerilerini kazandırmak olduğu konusunda eğitimciler hem fikirdir. Genel olarak bilginin insan tarafından oluşturulduğunu ve bu oluşumun zihinsel bir tutamağının bulunduğunu ima eden yapılandırmacılık (Aydın, 2012: 14); bilgiye ulaşma becerilerini kazandırıp öğrenmeyi öğrenmeye odaklı bir eğitimi merkeze alır. Bilgiye ulaşmak ise üst düzey zihinsel becerilerle olur. Başka bir deyişle ezberden çok, kavrayarak öğrenme, bilgiyi kullanma ve karşılaşılan yeni durumlarla ilgili problemleri çözebilme, açıklama, sentez, genelleme yapabilme ve hipotezler geliştirme, kısaca bilimsel yöntem becerilerinin kullanılmasını gerektirir (Çelikkaya, 2011: 971).

Türk Millî Eğitim sisteminde öğretim programlarının tümünde kazandırılması hedeflenen ortak beceriler bulunmaktadır. Bunlar, tüm derslerin omurgasında yer alır. Bu becerilerin, bilginin verilmesiyle gelişmeyeceği, tüm eğitim ve öğretim etkinliklerinde kullanılmasıyla kazandırılabileceği gerçeği tüm programlarda vurgulanmıştır. Bu beceriler eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, iletişim, araştırma sorgulama, problem çözme, bilgi teknolojilerini kullanma, girişimcilik, Türkçeyi doğru, etkili ve güzel kullanma becerileri olarak sıralanmaktadır (MEB, 2005) . Bu becerilerin gelişmesi için etkinlikler düşünülmüş ve programlarda bu etkinliklere yer verilmiştir.

Beceri, öğrencilerde, öğrenme süreci içerisinde kazanılması, geliştirilmesi ve yaşama aktarılması tasarlanan kabiliyetlerdir. Sosyal Bilgiler Programı, ilköğretim 4. ve 7. sınıf düzeyinde diğer derslerle birlikte ilk 9 beceriyi kazandırmanın yanında, kendine özgü 5 beceriyi kazandırmayı da amaçlamaktadır. Bu beceriler aşamaları ile birlikte aşağıda gösterilmiştir. Bu becerilerin bazılarına ya da aşamalarına, üniteler göz önünde bulundurularak doğrudan verilecek beceri şeklinde programda yer verilmektedir.

Bu becerileri şöyle sıralayabiliriz:

1-Eleştirel Düşünme Becerisi

2-Yaratıcı Düşünme Becerisi

3-İletişim Becerisi

4-Araştırma Becerisi

5-Problem Çözme Becerisi

6-Karar Verme Becerisi

7-Bilgi Teknolojilerini Kullanma Becerisi-

8-Girişimcilik Becerisi- (7. Alt basamak)Yenilikçi fikirler sunma ve ürünler tasarlayabilme

9-Türkçeyi Doğru, Güzel ve Etkili Kullanma Becerisi

10-Gözlem Becerisi

11-Mekânı Algılama Becerisi

12-Zaman ve Kronolojiyi Algılama Becerisi

13-Değişim ve Sürekliliği Algılama Becerisi

14-Sosyal Katılım Becerisi

15-Empati Becerisi

Buradaki beceriler hiç kuşkusuz birbirinden soyutlanamaz. Aralarına aşılmaz sınırlar konulamaz. Bizim buradaki tasnifimiz, ilgili beceriyi ön plana koyarak vurgulamak ve becerinin kazanımla olan bağlamsal durumuna ışık tutmak gayesine yöneliktir. Bunu yaparken diğer beceriler arka planda kalacaktır. Örneğin bilimsel genelleme yapma becerisi programda Eleştirel düşünme becerisi kapsamında ele alınmış olsa da aynı beceri problem çözme becerisi kapsamına da girmektedir. Çünkü problem çözme ve bilimsel genelleme yapma becerileri iç içedir. Hatta becerilerin geneli düşünüldüğünde ortak noktanın “problem” kavramı olduğu dikkat çekmektedir. Kişi karşılaştığı ve kendisini rahatsız eden herhangi bir problemle başa çıkmaya çalışırken öncelikle problem çözme becerisinden yararlanacaktır. Birey bu becerileri kazandığı ve hayata geçirebildiği ölçüde nitelikli bir yasam sürecektir. (Kan, 2006: 75). Yine kişi bir problemle uğraşırken eleştirel düşünme becerisine de sahip olması, sonuca ulaşmada kullanılan kriterler, alternatifleri tanımlama ve seçme açısında kendisine kolaylık sağlayacaktır (Özden, 2011: 164).

Yeni sosyal bilgiler programı becerilere vurgu yapmaktadır. Öğretmen tarafından, sözü edilen becerilerin edinilmesine dikkat edilmelidir. Bunun için bir takım etkinlikler önerilmiştir. Öğretmen, aynı beceriyi daha kısa sürede ve daha kalıcı edindirmek için kendi hazırladığı etkinlikleri de uygulayabilir (MEB: 59).

Beceriler, üst düzey ve alt düzey beceriler diye iki şekilde ifade edilir. Üst düzey beceriler farklı özelliklere sahiptir. Modern çağın gereksinimlerine yanıt verebilecek düzeyde bireylerin yetiştirilebilmesi için eğitim sistemlerinin üst düzey zihinsel becerilere büyük önem vermesi gerekmektedir. Üst düzey zihinsel beceriler, gelişmesi uzun zaman alan ve bireylerin yaşamda başarılı olabilmesi için kazanmış olmaları gerek yeteneklerdir (Kutlu ve diğerleri, 2010: 15).

Yukarıda yer alan ilköğretim ve bunun yanı sıra sosyal bilgilere özgü olan ve toplamda 15 olan beceriler incelendiğinde; üst düzey zihinsel becerilerin de olduğu görülmektedir.

Bu araştırmanın amacı, 6. sınıf sosyal bilgiler öğretim programında yer alan kazanımların yukarıdaki becerilerden hangisiyle ilintili olduğunu ve öğrencide hangi beceriyi kazandırabileceğini incelemektir.

YÖNTEM

Bu bölümde araştırmada kullanılan yöntem ile birlikte verilerin toplanması ve analizi tanıtılmıştır.
Araştırmanın Yöntemi

Altıncı sınıf sosyal bilgiler programında yer alan kazanımların zihinsel beceriler açısından incelenmesini amaçlayan bu çalışma veri kaynakları ve verilerin analizi süreci itibariyle nitel bir durum arz emekte olup, “doküman incelemesi ” (Mayring, 2000:36) modelindedir. Doküman incelemesi, yazılı görsel malzemelerin toplanıp incelenmesi olarak tanımlanabilir (Sönmez ve Alacapınar, 2011:83).

Verilerin Toplanması ve Analizi

Analiz için veri kaynakları, www.ttkb.gov.tr internet adresinde yer alan İlköğretim Sosyal Bilgiler Dersi 6. ve 7. Sınıflar Öğretim programı ve Kılavuzu içeriğinden alınmış ve bununla birlikte Altın kitaplar ve Gizem Yayıncılığa ait olan İlköğretim 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğretmen Kılavuz Kitabı ve ilgili alanyazından da faydalanılmıştır. Toplanan bu verilerden yola çıkılarak yapılan yorumlar yoluyla, “okuyucuya konu ile ilgili betimsel bir tablo sunmak” ( Yıldırım ve Şimşek, 2006: 48) amaçlanmıştır. Bu betimsel tablo ortaya konulurken 6. sınıf sosyal bilgiler öğretim programında yer alan 43 kazanımın hangi zihinsel becerilere yönelik olduğu üniteler halinde tek tek ele alınarak incelendi ve sonuca varılmaya çalışıldı.

BULGULAR

Kazanımların aşağıda ayrı ayrı ve üniteler şeklinde tablolaştırarak ve hangi beceriyle ilişkili olduğunu belirterek bir betimlemede bulunulmuştur.

Tablo 1. Sosyal Bilgiler Öğreniyorum Ünitesindeki Kazanımların Zihinsel Beceriler Açısından Değerlendirilmesi
ÖĞRENME ALANI: BİREY VE TOPLUM
  1. SOSYAL BİLGİLER ÖĞRENİYORUM

Bu ünite ile öğrenciler;

  1. Yakın çevresindeki bir örnekten yola çıkarak bir olayın çok boyutluluğunu fark eder.


Eleştirel Düşünme Becerisi

  1. Olgu ve görüşü ayırt eder.

Araştırma Becerisi (Okuduğunu Anlama)

Gözlem Becerisi

  1. Bilimsel araştırma basamaklarını kullanarak araştırma yapar.

Araştırma Becerisi

Problem Çözme Becerisi

  1. Bir soruna getirilen çözümlerin hak, sorumluluk ve özgürlükler temelinde olması gerektiğini savunur.

Karar Verme Becerisi

(Çözümü değerlendirme)

  1. Sosyal bilgilerin, Türkiye Cumhuriyeti’nin etkin bir vatandaşı olarak gelişimine katkısını fark eder.

Sosyal Katılım Becerisi

(Kendisini ve yakın çevresini etkileyen konularda bilgi sahibi olma)

  1. Atatürk’ün ülkemizde sosyal bilimlerin geliştirilmesi için yaptığı uygulamalara örnekler verir.

Değişim ve Sürekliliği Algılama Becerisi

(Zamanla oluşan süreklilik ve değişimi algılama )

Tablo-1 de, 6. Sınıf sosyal bilgiler programında yer alan sosyal bilgiler öğreniyorum ünitesindeki 1. ve 3. Kazanımlar üst düzey zihinsel becerilerle ilişkilidir. Diğerleri genel beceriler ve sosyal bilgiler becerileri kapsamında değerlendirilebilir. Ancak anılan iki kazanım da genel beceriler kapsamında olmakla birlikte üst düzey zihinsel becerilere yönelik olmasıyla; diğerlerinden mantık biliminin terimiyle “kısmi farklılık” arz etmektedir.

Sosyal bilgiler programı, bilginin taşıdığı değeri ve bireyin var olan deneyimlerini dikkate alarak, yaşama etkin katılımını, doğru karar vermesini, sorun çözmesini destekleyici ve geliştirici bir anlayış doğrultusunda yapılandırmacı eğitimi temel alan bir yaklaşıma sahiptir (Bilgili, 2012: 27). Bu yaklaşımın bu ünitede kazanımlara yoğun bir şekilde yansıdığı görülmektedir. Yine becerilerin bu kazanımlarla birleşik bir bütün şeklinde de bireyde oluşturabileceği etkin vatandaş modeli göze çarpmaktadır.

Tablo 2. Yeryüzünde Yaşam Ünitesindeki Kazanımların Zihinsel Beceriler Açısından Değerlendirilmesi

ÖĞRENME ALANI: İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

  1. YERYÜZÜNDE YAŞAM

Bu ünite ile öğrenciler;

  1. Farklı ölçeklerde çizilmiş haritalardan yararlanarak ölçek değiştiğinde haritanın değişen özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunur.

Mekanı Algılama Becerisi

(Harita, plan, kroki, grafik, diyagram çizme ve yorumlama)


  1. Konum ile ilgili kavramları kullanarak kıtaların, okyanusların ve ülkemizin coğrafi konumunu tanımlar.


Mekânı Algılama Becerisi


  1. Dünyanın farklı doğal ortamlarındaki insan yaşantılarından yola çıkarak, iklim özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunur.


Mekânı Algılama Becerisi


  1. Haritalardan ve görsel materyallerden yararlanarak Türkiye’de görülen iklim türlerinin özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunur.


Mekânı Algılama Becerisi


  1. Haritalardan ve görsel materyallerden yararlanarak Türkiye’deki iklim tiplerinin dağılışında, konumun ve yeryüzü şekillerinin rolünü açıklar.


Mekânı Algılama Becerisi


  1. Örnek incelemeler yoluyla tarih öncesindeki ilk yerleşmelerden günümüze, yerleşmeyi etkileyen faktörler hakkında çıkarımlarda bulunur.

Değişim ve Sürekliliği Algılama Becerisi (Zamanla oluşan süreklilik ve değişimi algılama)

  1. Anadolu ve Mezopotamya’da yaşamış ilk uygarlıkların yerleşme ve ekonomik faaliyetleri ile sosyal yapıları arasındaki etkileşimi fark eder.

Eleştirel Düşenme Becerisi

(Karşılaştırma yapma)



Tablo-2 de, 6. Sınıf sosyal bilgiler öğretim programında yer alan Yeryüzünde Yaşam Ünitesindeki 7 kazanımdan 5 tanesi sosyal bilgiler dersine özgü becerilerden “mekânı algılama becerisi” ne yöneliktir. Diğer kazanımlarda tarihi coğrafyayla ilgili olmakla birlikte 6. Kazanım “Değişim ve Sürekliliği Algılama Becerisi”dir. 7. Kazanım ise ilköğretim genel becerilerinden üst düzey bir zihinsel beceri olarak kabul edilen “Eleştirel Düşünme Becerisi” kapsamında düşünülmelidir. Bu haliyle Yeryüzünde Yaşam ünitesi daha çok sosyal bilgiler alanına özgü becerileri kazandırmaya yöneliktir.

Tablo 3. İpek Yolunda Türkler Ünitesindeki Kazanımların Zihinsel Beceriler Açısından Değerlendirilmesi

ÖĞRENME ALANI: KÜLTÜR VE MİRAS

  1. İPEK YOLUNDA TÜRKLER

Bu ünite ile öğrenciler;

  1. Destan, yazıt ve diğer belgelerden yararlanarak, Orta Asya ilk Türk devletlerinin siyasal, ekonomik ve kültürel özelliklerine ilişkin çıkarımlarda bulunur.

Araştırma Becerisi

( Bilgiyi Bulma, Kullanılabilir Biçimde Planlama ve Yazma )

  1. Orta Asya ilk Türk devletlerinin kültürel özellikleriyle yaşadıkları yerlerin coğrafî özelliklerini ilişkilendirir.

Eleştirel Düşünme Becerisi

(Karşılaştırma yapma)

  1. Günümüz Türk Silahlı Kuvvetleri’ni ilk Türk devletlerinin ordusu ile ilişkilendirerek, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin önemini ve görevlerini kavrar.

Değişim ve Sürekliliği Algılama Becerisi (Zamanla oluşan süreklilik ve değişimi algılama)

  1. İpek Yolu’nun toplumlar arası siyasal, kültürel ve ekonomik ilişkilerdeki rolünü fark eder.

Eleştirel Düşünme Becerisi

  1. Görsel ve yazılı materyallerden yararlanarak İslamiyet’in ortaya çıkışı ve yayılışını inceler.

Araştırma Becerisi

( Bilgiyi Bulma, Kullanılabilir Biçimde Planlama ve Yazma )

  1. Türklerin İslamiyet’i kabulleri ile birlikte siyasî, sosyal ve kültürel alanlarda meydana gelen değişimleri fark eder

Eleştirel Düşünme Becerisi

(Sebep-sonuç ilişkisini belirleme)


  1. Dönemin devlet adamları ve Türk büyüklerinin hayatından yararlanarak ilk Türk- İslam devletlerinin siyasal, sosyal ve kültürel özelliklerine ilişkin çıkarımlarda bulunur.

Eleştirel Düşünme Becerisi

(Genelleme Yapma)

  1. Örnek incelemeler yoluyla kutlama ve törenlerimizdeki uygulamaların kültürümüzü oluşturan unsurlarla ilişkisini değişim ve süreklilik açısından değerlendirir.

Değişim ve Sürekliliği Algılama Becerisi

  1. Orta Asya ilk Türk devletleri ve Türk-İslam devletlerinin Türk kültür, sanat ve estetik anlayışına katkılarına kanıtlar gösterir.

Araştırma Becerisi

( Bilgiyi Bulma, Kullanılabilir Biçimde Planlama ve Yazma )

Tablo-3 de, “İpek Yolunda Türkler” ünitesinde yer alan 9 kazanımın 4 tanesi, Eleştirel Düşünme Becerisi, 3 tanesi Araştırma Becerisi, 2 tanesi ise Değişim ve Sürekliliği Algılama Becerisi ile ilişkilidir. Bu ünite ilköğretim genel becerilerden 2 tanesini, sosyal bilgilere özgü becerilerden ise bir tanesini içermektedir. Bu ünite tarih ünitesi görünümünde olsa da tarihteki olgu ve olaylara yönelik eleştirel düşünmeyi ve çıkarımda bulunmayı ön plana almasıyla bir sosyal bilgiler ünitesi olabilmiştir. Bu bağlamda tarihte eleştirel düşünme, iyi bir tarihsel yargıya yönelten becerikli ve sorumlu bir düşünmeyi sağlar. Çünkü hem tarihsel durumlara hem de tarihle ilişkisi olan diğer durumlara duyarlıdır; tarihsel kriterlere dayanır ve kendini düzeltici bir niteliğe sahiptir (Nosich, 2012: 91).

Ünitedeki kazanımların bu becerilere yönelik olması aynı zamanda tarih öğretiminde öğrencilerin zaman, kronoloji, tarihte değişim ve süreklilik gibi kavramları anlamalarını, tarihin kendine özgü çalışma yöntemlerini kullanarak araştırma yapmalarını ve tarihsel düşünme becerilerini geliştirebilir. Tarihsel düşünme becerileri; tarih öğretimi sonucu öğrenilmesi gereken bir dizi mantıklı düşünme becerisinden ibarettir. Başka bir deyişle tarihsel düşünme, tarihsel muhakeme ve mantıklı düşünmedir (Demircioğlu, 2009: 228).

Tablo 4. Ülkemizin Kaynakları Ünitesindeki Kazanımların Zihinsel Beceriler Açısından Değerlendirilmesi

ÖĞENME ALANI: ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM

  1. ÜLKEMİZİN KAYNAKLARI

Bu ünite sonunda öğrenciler;

  1. Ülkemizin kaynaklarıyla ekonomik faaliyetlerini ilişkilendirerek, bunların ülke ekonomisindeki yerini ve önemini değerlendirir.

Eleştirel Düşünme Becerisi

  1. Türkiye’nin coğrafî özelliklerini dikkate alarak, yatırım ve pazarlama proje önerileri tasarlar.

Girişimcilik

( Yenilikçi fikirler sunma ve ürünler tasarlayabilme)

  1. Vatandaşlık sorumluluğu ve ülke ekonomisine katkısı açısından vergi vermenin gereğini ve önemini savunur.

Sosyal Katılım Becerisi

(Bireyler, gruplar ve toplumun ihtiyaçlarını karşılamak için bireyler, gruplar, kurumlar ve sosyal örgütler arasındaki ilişkiyi tanıma)

  1. Doğal kaynakların bilinçsizce tüketilmesinin insan yaşamına etkilerini tartışır.

Gözlem Becerisi

Gözlediklerinin nedenlerini sorgulayıp sonuçlarını tahmin edebilme


  1. Nitelikli insan gücünün Türkiye ekonomisinin gelişmesindeki rolünü değerlendirir.

Eleştirel Düşünme Becerisi

  1. İlgi duyduğu mesleklerin gerektirdiği eğitim, beceri ve kişilik özelliklerini araştırır.

Araştırma Becerisi


Bu ünitede yer alan kazanımlar, beceriler doğrultusunda incelendiğinde 4 kazanım ilköğretim becerileriyle, 2 kazanım ise sosyal bilgilere özgü becerilerle ilişkidir. Ülkemizin kaynakları ünitesinde merkezi öneme sahip olan beceri aslında ağırlıklı olarak “girişimcilik” becerisidir. Çünkü diğer beceriler girişimcilik becerisinin oluşturulmasına yardımcı olarak ele alınmıştır.

Tablo 5. Ülkemiz ve Dünya Ünitesindeki Kazanımların Zihinsel Beceriler Açısından Değerlendirilmesi

ÖĞRENME ALANI: KÜRESEL BAĞLANTILAR


  1. ÜLKEMİZ VE DÜNYA

Bu ünite ile öğrenciler;

Görsel materyalleri ve verileri kullanarak dünyada nüfus ve ekonomik faaliyetlerin dağılışının nedenleri hakkında çıkarımlarda bulunur.

Araştırma Becerisi


Ülkemizin diğer ülkelerle olan ekonomik ilişkilerini, kaynaklar ve ihtiyaçlar açısından değerlendirir.

Eleştirel Düşünme Becerisi

Türk Cumhuriyetleri, komşu ve diğer ülkelerle olan kültürel, sosyal, siyasi ve ekonomik ilişkilerimizi Atatürk’ün milli dış politika anlayışı açısından değerlendirir.

Eleştirel Düşünme Becerisi

Ülkemizin diğer ülkelerle doğal afetlerde ve çevre sorunlarında dayanışma ve işbirliği içinde olmasının önemini fark eder.

İletişim Becerisi

(Ortak bir amaç çevresinde toplanma)

Uluslararası kültür, sanat, fuar ve spor etkinliklerinin toplumlar arası etkileşimdeki rolünü değerlendirir.

Eleştirel Düşünme Becerisi

Ülkemiz ve dünya ünitesi sosyal bilim disiplinlerinden uluslararası ilişkilerin, sosyal bilgiler alanına bir yansımasıdır. Bu bağlamda iletişim becerisi, ünitenin ağırlık merkezini oluşturmaktadır. Uluslararası ilişkiler de iletişim becerisini gerektirmektedir. Ülkemizin diğer ülkelerle ekonomik ilişkilerini değerlendirmek, sosyal ve siyasi ilişkilerini Atatürk’ün milli dış politika anlayışı açısından değerlendirmek, doğal afetlerde dayanışma ve iş birliği içinde olmak, sanat, spor, fuar etkinliklerini değerlendirmek; yukarda zikredilen iletişim becerisinin alt yapısını oluşturmaya yönelik eleştirel düşünme becerisine uygun kazanımlardır.

Tablo 6. Demokrasinin Serüveni Ünitesindeki Kazanımların Zihinsel Beceriler Açısından Değerlendirilmesi

ÖĞRENME ALANI: GÜÇ, YÖNETİM VE TOPLUM

  1. DEMOKRASİNİN SERÜVENİ

Bu ünite ile öğrenciler;

  1. Demokrasinin temel ilkeleri açısından farklı yönetim biçimlerini karşılaştırır.

Eleştirel Düşünme Becerisi

  1. Değişik dönem ve kültürlerde demokratik yönetim anlayışının tarihsel gelişimini tartışır.

Değişim ve Sürekliliği Algılama Becerisi

  1. Demokratik yönetimlerde yaşama hakkı, kişi dokunulmazlığı hakkı, din ve vicdan özgürlüğü ile düşünce özgürlüğüne sahip olunması gerektiğini savunur.

Sosyal Katılım Becerisi

(Farklı grup ve durumların dinamiklerine uyma)

  1. Tarihsel belgelerden yola çıkarak insan haklarının gelişim sürecini analiz eder.

Araştırma Becerisi


  1. Türk tarihinde kadının konumu ile ilgili örnekleri, kadın haklarının gelişimi açısından yorumlar.

Değişim ve Sürekliliği Algılama Becerisi

Demokratik kültür ve birikimi aktarmaya yönelik bu ünitede, insan haklarını benimsemek önemli bir kazanım olarak yer alsa da ünite adıyla uygun olarak “demokrasinin serüveni” değişim ve sürekliliği algılama becerisiyle iç içe ve koşut olarak yer almaktadır. Kazanımları ilişkilendirdiğimiz yukarıdaki beceriler yoğun olarak sosyal bilgilere özgüdür. Bunun yanı sıra sosyal bilgilerin tanımındaki “iyi vatandaş” bu ünitedeki bilgi ve becerileri de kazanmış kimse demektir. Ayrıca “değişim ve sürekliliği algılama” sosyolojik muhtevaya vurgu yapan bir beceridir.

Tablo 7. Elektronik Yüzyıl Ünitesindeki Kazanımların Zihinsel Beceriler Açısından Değerlendirilmesi

ÖĞRENME ALANI: BİLİM, TEKNOLOJİ VE TOPLUM

  1. ELEKTRONİK YÜZYIL

Bu ünite ile öğrenciler;

Sosyal bilimlerdeki çalışma ve bulgulardan hareketle sosyal bilimlerin toplum hayatına etkisine örnekler verir.

Problem Çözme Becerisi

Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gelecekteki yaşam üzerine etkilerine ilişkin yaratıcı fikirler ileri sürer.

Yaratıcı Düşünce Becerisi

Tıp alanındaki buluş ve gelişmelerle insan hayatı ve toplumsal dayanışma arasındaki ilişkiyi fark eder.

Eleştirel Düşünme Becerisi

Telif ve patent hakları saklı ürünlerin yasal yollardan temin edilmesinin gerekliliğini savunur.

Empati Becerisi

Uygulama ve eserlerinden yola çıkarak Atatürk’ün akılcılığa ve bilime verdiği önemi fark eder.


Eleştirel Düşünme Becerisi

Bu ünitede yer alan 5 kazanımdan 4’ü üst düzey becerileri oluşturmaya yönelik olup, bir kazanım ise sosyal bilgilere özgü beceri ile ilişkilidir.

TARTIŞMA VE SONUÇ

6.Sınıf sosyal bilgiler öğretim programında ki toplam 43 kazanıma yönelik yapılan incelemede, ilköğretim genel becerilerinden “bilgi teknolojilerini kullanma” ve “Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma(doğrudan)” becerisini temsil eden herhangi bir kazanım tespit edilememiştir. Ulaşılan dikkat çekici sonuçlardan birisi de 6. Sınıf kazanımların hiç birisinin “ zaman ve kronolojiyi algılama” becerisini oluşturmaya yönelik olmamasıdır. “Yaratıcı düşünme”, “İletişim”, “problem çözme”, “karar verme”, “girişimcilik” gibi ilköğretim becerilerini temsil eden yalnızca birer kazanım bulunmaktadır. Sosyal bilgilere özgü becerilerden ise “empati” becerisi 1 kazanımla ilişkilendirilmiştir.

Kazanımlardan 8 tanesi “Araştırma becerisi” ile doğrudan kazandırmaya dönük olup, “eleştirel düşünme becerisi” ise program kazanımları içerisinde 14 kazanım ile doğrudan ilişkilendirilerek kendisine en fazla yer bulan beceri olmuştur. Eleştirel düşünme becerisinin programda yoğun olarak yer almasının elbette ki haklı bir izahı vardır. Çünkü toplumlara ve kültürlerine göre değişkenlik gösteren sosyal sorunlar göz önüne alındığında, öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesi gereksinimini açıklamak ve kanıtlamak için birçok neden ileri sürülebilir (Şahinel, 2011: 123). Evvela bu beceri ile öğrenciler, her konu alanına duyarlı hale getirilebilir, konu alanını açık, eksiksiz ve doğru düşünerek anlamlarını ve edindikleri bilgiyi yaşamda kullanmalarını (Akpınar, 2010: 137) ve kendi düşünmesi hakkında düşünmesi sağlanabilir (Nosıch, 2012: 3). Bu haliyle programdaki kazanımların eleştirel düşünme becerileriyle bu kadar çok ilintili olması, yeni programın hazırlanmasındaki ana felsefeye ve yaşamsal gerçeklere gayet uygun olduğu söylenebilir.

Yapılan değerlendirmede sosyal bilgiler becerilerinden “gözlem” 2 kazanımla; “sosyal katılım becerisi” ise 3 kazanımda ilişkilendirilmiştir. “mekânı algılama becerisi” 2. Ünite olan Yeryüzünde Yaşam ünitesinde 5 ayrı kazanımla ilişkili olarak ortaya çıkmaktadır. Ancak anılan beceri diğer ünite kazanımlarında yer almamaktadır. Sosyal bilgiler dersi için mekânı algılama becerisini kazandırmak çok önemlidir. Çünkü mekânı algılama, kişinin çevresinde gördüğü varlık, nesne ve üç boyutlu olay ve olguları kâğıda çizmeyi veya kâğıttaki çizimlere bakıp, gerçek şekli canlandırabilmeyi mümkün kılar (Ünal,2012: 63). Bu sayede coğrafî kavramların algılanması, bunlar arasındaki ilişkilerle, sebep ve sonuçlarının açıklanabilmesi mümkün olur. Mekânı algılama becerisi sadece çevresindeki unsurları fark edip söyleme, onların niceliği ve niteliklerini tanıma ile ilgili değildir. Özellikle mekânın farklı şekillerde ifade edilmesinde, yani en basit anlamıyla çizilmesinde mekânı algılama becerisi çok önemlidir.

“Değişim ve sürekliliği algılama” becerisi kazanımlar içerisinde en dengeli dağılan beceri olup 6 kazanınım bu beceriyi doğrudan oluşturmaya yönelik olduğu söylenebilir.

Gelişen teknoloji ve çağa ayak uydurabilmek için daha yüksek ve daha gelişmiş tepkilere ihtiyaç vardır. Sadece bilinen, alışılmış olanın ya da kontrol altında tutulabilir olanların farkında olmak, düşünmeyi sınırlandırmakta ve yeni ufukların ve kapıların açılmasını engellemektedir. Oysa insan beyninin olduğunca etkin biçimde kullanılması ve düşünme becerilerinin geliştirilerek, düşünmenin öğretilmesi gerekmektedir (Özdemir, 2006: 34). Artık bilgiyi kullanma, bilgiyi edinmeden daha fazla vurgulanmaktadır. Bilgiyi öğrenmenin önemi göz ardı edilmemekle birlikte, öğrenciler bilgiyi problem çözmede, anlamlı ortamlarda eleştirel düşünmede ve yaratıcı düşünmede kullanmalıdır (MEB, 2005). Günümüzde büyük bir hızla artmakta olan bilgi, gelişen teknoloji ve ilerleyen toplumun sürekli yenilenen gereksinimleri, insanların eğitim yaşamında da değişen durumlara göre program gereksinimini arttırmaktadır. Bu çerçevede hazırlanan sosyal bilgiler programı da gelişen teknolojiye uygun ve bireylerin bilgiyi yapılandırabileceği bir yapıya uygun tasarlanmıştır.

Bu haliyle sosyal bilgiler 6. Sınıf öğretim programında yer alan üniteler yeni programın ana felsefesine uygun olduğu anlaşılmaktadır. Yine programda yer alan becerilerde yapıcı görüş ağır basmaktadır (Altunöz, 2008: 34). Bilginin kazanılması yanında beceri öğretimine de önem verdiği görülmektedir (Ata, 2009: 38). Yapılandırmacı eğitim programının genel özelliklerini bu program bünyesinde barındırmaktadır. Yani programın içeriğinde yapılandırmacı bir bakış açısı olduğu görülmektedir (Yanpar, 2009: 72).

“Bilgi teknolojilerini kullanma” becerisinin doğrudan ilişkili olduğu bir kazanım tespit edilememiştir. İçerisinde bulunmuş olduğumuz teknolojik çağın bir gerekliliği ve teknolojinin yaşamsal alanla bu denli iç içe olması bu beceriyi önemli kılmaktadır. En azında “Elektronik Yüzyıl” ünitesinde bu beceriyle doğrudan ilişkili olan kazanımların olması bu eksikliği giderebilirdi.

KAYNAKÇA

AKPINAR, A. (2010) Eğitim Programları ve Öğretim, Data Yayınları: Ankara

ALTUNÖZ, S. (2008) İlköğretim Sosyal Bilgiler Programı Hakkında Öğretmen ve Müfettiş Görüşleri, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Yayınları

ATA, B. (2009) Sosyal Bilgiler Öğretimi, (Edt. Cemil Öztürk), Pegem Akademi Yayınları: Ankara.

AYDIN, H. (2012) Felsefi Temeller Işığında Yapılandırmacılık, Nobel Akademi Yayıncılık: Ankara.

BİLGİLİ, A.S.(2012) Sosyal Bilgilerin Temelleri, Pegem Akademi: Ankara.

ÇELİKKAYA, T. (2011) Sosyal Bilgiler Programında Yer Alan Becerilerin Kazandırılma Düzeyi:Öğretmen Görüşleri, Cilt19/3, Kastamonu Eğitim Dergisi

DEMİRCİOĞLU, İ.H. (2009) Tarih Öğretmenlerinin Tarihsel Düşünme Becerilerine Yönelik Görüşleri,sayı:184/228-239, Milli Eğitim Dergisi: Ankara.

KAN, A.Ü. (2006) Yeni İlköğretim Programında Öngörülen Temel Becerileri Kazanmada Beşinci Sınıf Sosyal Bilgiler ve Türkçe Derslerinin Etkilerine İlişkin Öğrenci Görüşlerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır ili örneği), (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Elazığ, Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü

KUTLU, Ö., DOĞAN, D. ve KARAYA, İ. (2010) Öğrenci Başarısının Belirlenmesi/ Performansa vePortfolyoya Dayalı Durum Belirleme, Pegem Akademi Yayınları: Ankara.

MAYRING, P. (2000) NİTEL Sosyal Araştırmaya Giriş, (Çev. Adnan Gümüş, M. Sezai Durgun), Baki Kitabevi: Adana.

MEB, (2005).Talim Terbiye Kurulu Program Geliştirme Çalışmaları. http://ttkb.meb.gov.tr/program2.aspx/?width=900 adresinden Ocak 2013 tarihinde edinilmiştir.

NOSICH, G.M. (2012). Eleştirel Düşünme ve Disiplinlerarası Eleştirel Düşünme Rehberi,(Çev. Birsel Aybek), Anı Yayıncılık: Ankara.

ÖZDEMİR, D. (2006) Sosyal Bilgiler Dersinin Düşünme Becerilerini Kazandırma Düzeyine İlişkin Öğretmen Görüşleri, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Yayınları.

ÖZDEN, Y. (2011) Öğrenme ve Öğretme, Pegem Akademi Yayınları: Ankara.

SÖNMEZ, V., ALACAPINAR, G. F. (2011) Örneklendirilmiş Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Anı Yayıncılık: Ankara.

ŞAHİNEL, S. (2011) Eğitimde Yeni Yönelimler, (Edt. Özcan Demirel), Pegem Akademi Yayınları: Ankara.

ÜNAL, F. (2012) “Türkiye’nin Türk Cumhuriyetleriyle Sosyal, Kültürel ve Ekonomik İlişkilerini Gösteren Haritaların Kullanılabilirlik Düzeyi Konusunda Bir Araştırma”, Gümüşhane Üniversitesi, Sosyal Bilimler Ekonomik Dergisi

YANPAR, T. (2009) Sosyal Bilgiler Öğretimi, (Edt. Cemil Öztürk), Pegem Akademi Yayınları: Ankara.

YILDIRIM, A., ŞİMŞEK, H. (2006) Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Seçkin Yayıncılık: Ankara.


1

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Altinci sinif sosyal biLGİler programindaki kazanimlarin ziHİnsel beceriler açisindan incelenmesi icon5. sinif sosyal biLGİler üNİte başliklari sinif hazir bulunuşluk sinavi

Altinci sinif sosyal biLGİler programindaki kazanimlarin ziHİnsel beceriler açisindan incelenmesi icon7. sinif sosyal biLGİler sinav sorulari

Altinci sinif sosyal biLGİler programindaki kazanimlarin ziHİnsel beceriler açisindan incelenmesi icon7. sinif sosyal biLGİler sinav sorulari

Altinci sinif sosyal biLGİler programindaki kazanimlarin ziHİnsel beceriler açisindan incelenmesi iconİLKÖĞretim sosyal biLGİler dersi sinif programi

Altinci sinif sosyal biLGİler programindaki kazanimlarin ziHİnsel beceriler açisindan incelenmesi icon2012-2013 sosyal biLGİler: sinif yazilisi

Altinci sinif sosyal biLGİler programindaki kazanimlarin ziHİnsel beceriler açisindan incelenmesi iconİLKÖĞretim sosyal biLGİler dersi sinif programi

Altinci sinif sosyal biLGİler programindaki kazanimlarin ziHİnsel beceriler açisindan incelenmesi icon7. sinif sosyal biLGİler (ÜNİte 3: TÜrk tariHİnde yolculuk)

Altinci sinif sosyal biLGİler programindaki kazanimlarin ziHİnsel beceriler açisindan incelenmesi icon1 sinif sosyal biLGİler – hepiMİZİn dünyasi genel değerlendirmesi

Altinci sinif sosyal biLGİler programindaki kazanimlarin ziHİnsel beceriler açisindan incelenmesi iconSosyal biLGİler sinif üNİte konu çalişma kâĞidi

Altinci sinif sosyal biLGİler programindaki kazanimlarin ziHİnsel beceriler açisindan incelenmesi iconEĞİTİM ÖĞretim yili hasköY İlkokulu sinif sosyal biLGİler dersi


öykü




© 2000-2018
kişileri
o.ogren-sen.com