Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması. Supply chain management in electric energy


sayfa1/5
o.ogren-sen.com > Doğru > Kullanıcı
  1   2   3   4   5
ELEKTRİK ENERJİSİNDE TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ:

TÜRKİYE’DE KULLANICILARA YÖNELİK

BİLGİSAYAR UYGULAMA ÖNERİSİ1

Yasin AFŞAR2

Arzum BÜYÜKKEKLİK3
ÖZET

Elektrik enerjisi tedarik zincirleri, enerji üretimi için kullanılacak girdiyi sağlayan üyelerden başlamak üzere geleneksel tedarik zincirlerindekine benzer şekilde kullanıcılara kadar uzanan bir zincirdir. Enerji kaynağı sağlayıcılardan sonra zincirde, temin ettikleri kaynağı elektrik enerjisine dönüştüren üretim şirketleri, üretim şirketlerinde üretilen enerjinin santralle dağıtım şirketi arasındaki akışını sağlayan iletim şirketi/şirketleri, enerjiyi zincirin en son halkasında kullanıcılara ulaştıran dağıtım şirketleri ve zincirin ucunda enerjinin kullanıcıları yer alır.
Türkiye’de önceki yıllarda elektrik enerjisi tedarik zincirinin son üyesi olan kullanıcılar, sadece bulundukları bölgenin dağıtıcısından enerji temin edebilmekte ve o dağıtıcının satış fiyatına tabi olmaktaydı. 2002 yılından itibaren Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun her yıl yayınladığı Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği’nde elektrik kullanımı belli bir limitin üzerinde olan kullanıcılar “serbest tüketici” olarak nitelendirilmiş ve onlara tedarikçisini seçme hakkı verilmiştir. Bu limitler her geçen yıl düşürülmektedir. 2015 yılında 4.000 KWh değerine indirilmiş ve tedarikçi seçme hakkından faydalanabilecek kullanıcı sayısı artırılmıştır. Ancak hali hazırda kullanıcıların bu seçimi yapabilecekleri bir uygulama mevcut değildir. Bu çalışmada, Türkiye’deki elektrik enerjisi tedarik zinciri yapısına ve ilgili yönetmeliklere uyumlu, serbest tüketicilerin en düşük fiyatla elektrik enerjisi satın alabileceği dağıtım şirketini belirleyen kullanışlı ve basit bir bilgisayar uygulaması oluşturulmuştur. Uygulama ile elektrik enerjisi tüketen geniş kitlelere ve elektrik enerjisi pazarındaki rekabetçiliğe fayda sağlanması beklenmektedir.
Anahtar Sözcükler: Elektrik Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması.
SUPPLY CHAIN MANAGEMENT IN ELECTRIC ENERGY:

A COMPUTER APPLICATION

PROPOSAL FOR USERS IN TURKEY
ABSTRACT

Electric energy supply chain is a chain that starts with the members that provide inputs to generate energy, and reachs out to the costumers/users just like traditional supply chains do. In the chain after the energy supply providers, there are generation corporations that transform the provided source to energy, transmission companies that function as a bridge between the generation company and the distribution corporation, distribution company that transmits the energy to the users in the last ring of the chain, and of course the energy users at the end.
In Turkey, the users, the last ring of energy supply chain could obtain energy from the deliverer in their own neighbourhood, and so they had to pay depending on the prices of the company in question. From 2002 on, in "Electricity Market Free Consumer Regulation" which was released by Energy Market Regulatory Authority (EPDK), it was stated that the users whose electric use is above some certain limits are regarded as “free consumers”; and they are given the right to choose their suppliers. The limits are getting lower each year. In 2015, it has been lowered to 4000 KWh and the number of the users who’ll make use of the right of choosing suppliers has been increased. However, there is no application that users can compare the prices of suppliers or choose. In this study, a convenient and simple computer application were formed in order to provide users with the facility to identify suppliers with the lowest prices. It was designed in line with electric energy supply chain and related regulations. It was aimed to contribute not only to majority who consume electrical energy but also the competition in energy markets.
Keywords: Electric Energy Supply Chain Management, Electric Energy, Electric Energy Users, A Computer Application Selecting Minimum Cost Distribution Company.

1. GİRİŞ
Gelişmekte olan ülkelerdeki hızlı nüfus artışı ve sanayileşme enerjiye olan talebin artmasına sebep olmaktadır. Enerji, zorunlu bir üretim faktörü olup bir ülkenin ekonomik ve sosyal kalkınma potansiyelini yansıtan temel göstergelerden biridir. Enerji tüketimi ve kalkınma arasındaki ilişki nedeniyle, ekonomik gelişme ve refah artışının enerji tüketimini de arttığı bilinmektedir.
Enerji tedarik zincirleri de enerji üretimi için kullanılacak girdiyi sağlayan üyelerden başlamak üzere geleneksel tedarik zincirlerindekine benzer şekilde kullanıcılara kadar uzanan bir zincirdir. Enerji tedarik zincirlerinin başında enerji üretimi için kullanılacak enerji kaynağını sağlayan birincil kaynaklar bulunurken, sonraki aşamalarda temin ettikleri kaynağı enerjiye dönüştüren üretim şirketleri, üretilen enerjinin santralle dağıtım şirketi arasında köprü görevi yapan iletim şirketleri, enerjiyi zincirin en son halkasında müşteriye ulaştıran dağıtım şirketleri ve son olarak enerjinin kullanıcıları/müşterileri yer alır (Aslani vd., 2013: 406; Sanderson, 1999: 201). Geleneksel tedarik zincirlerine benzer şekilde enerji tedarik zincirlerinde de fiziksel akış, bilgi akışı ve finansal akış söz konusudur (Wee vd., 2012).
Elektrik enerjisi tedariği, enerji kaynağının elektrik enerjisine çevrileceği alana getirilerek ilgili birimlerde elektriğe çevrilip planlı, kontrollü ve uygun yollarla müşteri/kullanıcılara taşınması işlemidir. Elektrik enerjisinin tedarik zincirine müşteriler/kullanıcılar tarafından bakıldığında sadece dağıtım şirketleri yer alıyor gibi gözükse de bu zincir de diğer tedarik zincirleri gibi birden fazla üyeden oluşmaktadır. Bu üyelerin bazıları kamu kurumları iken bazıları da özel işletmelerdir.
Türkiye’de Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) tarafından 2002 yılından beri her yıl serbest tüketici limitleri belirlenmekte, bu limit ve üzerinde kullanımı olan tüketiciler serbest tüketici olarak isimlendirilmektedir. Buna göre serbest tüketiciler, elektrik enerjisi tüketimi olan ve iletim sistemine doğrudan bağlı olarak tedarikçisini seçme serbestliğine sahip gerçek veya tüzel kişilerdir (Serbest Tüketici Yönetmeliği). Serbest tüketici limiti teknolojinin ve elektrik enerji sisteminin gelişmesiyle her geçen yıl düşürülmektedir. EPDK’nın 2015 yılı için limiti kaldırmayı ve tüm abonelerin serbest tüketici olmasını hedeflediği ancak sistemin bazı kısıtları dikkate alınarak 2015 için de limit belirlediği bilinmektedir. 2016 yılında ise Avrupa Birliği uyum sürecine de uygun şekilde serbest tüketici limitinin sıfırlanması ve tüm tüketicilerin tedarikçilerini seçme hakkına sahip olmaları planlanmaktadır. Limitin sıfırlanması ile kullanıcıların tamamı serbest tüketici sınıfında yer alacaktır. Bu durumda elektrik dağıtım şirketleri müşterileri çekebilmek için farklı tarifeli kampanyalar, yan hizmetler ve asistan hizmeti sunabileceklerdir. Örneğin, GSM şirketlerinin hat satmak için yaptığı kampanyalar sayesinde mobil iletişim alanında rekabet ortamı oluşmaktadır. Müşteriler kaliteli ve cazip fiyatlı mobil iletişim tarifelerini seçebilmektedir. Elektrik dağıtım şirketlerinde de bu tarz uygulamalar ile kullanıcılara uygun fiyatlı, kesintisiz ve kaliteli enerjiyi seçme ortamı oluşturulmak istenmektedir.
Tüketiciler, Serbest Tüketici Yönetmeliği ile Türkiye’deki 21 dağıtım şirketinden veya özel enerji dağıtım şirketlerinden en düşük fiyatı sunanı seçebileceklerdir. Yönetmelik ile serbest tüketiciler, tüketim miktarı serbest tüketici limitini geçen her bir ölçüm noktası için ayrı bir tedarikçi ile ikili anlaşma yapabileceklerdir. Bu kapsamda örneğin, Niğde’deki bir serbest tüketici zorunlu olarak bulunduğu bölgenin dağıtım şirketi olan Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.’den değil, Türkiye’nin farklı bölgelerindeki diğer 20 dağıtım şirketinden veya özel şirketlerden elektrik enerjisi temin edebilecektir.
Bu çalışmada, Türkiye’deki elektrik enerjisi tedarik zinciri yapısına ve ilgili yönetmeliklere uyumlu, serbest tüketicilerin en düşük fiyatla enerji satın alabileceği dağıtım şirketini belirleyen kullanışlı ve basit bir bilgisayar uygulaması oluşturulması amaçlanmıştır. Oluşturulacak uygulamanın elektrik enerjisi kullanıcılarına fiyat karşılaştırma imkânı sunması hedeflenmiştir. Uygulama ile elektrik enerjisi tüketen geniş kitlelere ve elektrik enerjisi pazarındaki rekabetçiliğe fayda sağlanması beklenmektedir.
Diğer yandan literatürde, elektrik enerjisi ve tedarik zinciri yönetimi ile ilgili çok sayıda çalışma olmasına rağmen, elektrik enerjisi tedarik zinciri yönetimi ile ilgili az sayıda çalışmanın yapılmış olduğu görülmüştür. Yabancı kaynaklarda sınırlı düzeyde (Punakivi ve Herold, 2003; Nagurney ve Matsypura, 2004; El Afia ve Et-Tolba, 2010; Sprick vd., 2012; Wang ve Cong, 2012) ele alınan enerji tedarik zinciri yönetimi ile ilgili Türkiye’de yapılmış bir çalışmaya rastlanamamıştır.
Çalışmanın bundan sonraki ikinci bölümünde enerji ve elektrik enerjisi tedarik zinciri yapısı anlatılmış ve literatürde enerji tedarik zinciri ile ilgili yapılan çalışmalar değerlendirilmiştir. Daha sonra üçüncü bölümde Türkiye’deki elektrik enerjisi tedarik zinciri yapısı anlatılarak, elektrik enerjisinin üretim ve tüketimini düzenleyen ilgili yönetmelikler incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise Türkiye’deki elektrik enerjisi tedarik zinciri yapısına ve ilgili yönetmeliklere uyumlu, serbest tüketicilerin en düşük fiyatla elektrik enerjisi satın alabileceği dağıtım şirketini/şirketlerini belirleyen bir bilgisayar uygulamasının geliştirilmesinin aşamaları anlatılmıştır. Çalışma sonuç ve öneriler ile tamamlanmıştır.
2. ENERJİ VE ELEKTRİK ENERJİSİ TEDARİK ZİNCİRİ
2.1. Enerji
Enerji, bir işi yapmak için harcanan emek ya da bir hareketi yapma kabiliyeti yani kısaca iş yapma yeteneğidir (Öztok ve Dirim, 2010: 6). Enerji kelimesi Yunanca kökenli bir sözcük olup ‘en’ (iç) ve ‘ergon’ (iş) kelimelerinden türemiş, içeride oluşan bir ‘iç iş’ olarak görülmüştür. Sözcük yıllar içinde sosyal bir kimlik kazanarak iş üretme durumu, dinamizm, kuvvet, kudret ve etkinlikle aynı anlamlarda kullanılmaya başlanmıştır (Karluk, 1996: 21).
Günlük yaşamda her aşamada kullanım alanı bulunan enerji kimyasal, mekanik, termal, nükleer, jeotermal, hidrolik, güneş, rüzgâr, elektrik enerjisi gibi değişik şekillerde bulunabilmekte ve aynı zamanda uygun yöntemlerle birbirine dönüştürülebilmektedir. Değişik yöntemlerle enerji elde edilen kaynaklar, enerji kaynakları olarak isimlendirilmekte ve değişik şekillerde sınıflandırılmaktadır. Enerji kaynakları kullanışlarına göre 1. Yenilenemez (tükenir) ve 2. Yenilenebilir (tükenmez) olarak ikiye ve dönüştürülebilirliklerine göre de 1. Birincil (primer) ve 2. İkincil (sekonder) enerji kaynakları olarak yine ikiye ayrılmaktadır (Çizelge 1).
Yenilenemez enerji kaynakları kısa bir gelecekte tükenebileceği öngörülen enerji kaynaklarıyken, yenilenebilir enerji kaynakları ise oldukça uzun sayılabilecek bir gelecekte tükenmeden kalabilecek, kendisini sürekli yenileyebilen kaynaklar olarak ifade edilmektedir (Akova, 2008: 10). Bu kaynaklar doğal çevreden sürekli veya tekrarlamalı olarak akan enerjiden elde edilen enerjilerdir (Acaroğlu, 2007: 2).
Dönüştürülebilirliklerine göre enerji kaynakları birincil ve ikincil olarak ayrılmaktadır. Enerjinin herhangi bir değişim ya da dönüşüme uğramamış haline birincil enerji denilmektedir (Acaroğlu, 2007: 1). Birincil enerji kaynakları temizleme ve ayrıştırma dışında herhangi bir çevrim ve dönüşüm geçirmeden doğada oluşan enerji kaynaklarıdır (Aydın, 2014: 25). Birincil enerji kaynakları; petrol, kömür, doğalgaz, nükleer, güneş, rüzgâr, hidrolik, biyokütle, med-cezirdir (gel-git).

Çizelge 1. Enerji Kaynaklarının Sınıflandırılması

Enerji Kaynakları

Kullanışlarına Göre

Dönüştürülebilirliklerine Göre

1-Yenilenemez (Tükenir)

  1. Fosil Kaynaklı

  • Kömür

  • Petrol

  • Doğalgaz

  1. Çekirdek Kaynaklı

  • Uranyum

  • Toryum




1-Birincil (Primer)

  • Kömür

  • Doğalgaz

  • Petrol

  • Nükleer

  • Biyokütle

  • Hidrolik

  • Güneş

  • Rüzgâr

  • Med-Cezir (Gel-Git)

2- Yenilenebilir (Tükenmez)

  • Güneş

  • Jeotermal

  • Rüzgâr

  • Biyokütle

  • Hidrolik

  • Hidrojen

  • Med-Cezir (Gel-Git)

2-İkincil (Sekonder)

  • Elektrik, Benzin, Motorin

  • İkincil Kömür

  • Kok, Petrokok

  • Hava Gazı

  • Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (LPG)




Kaynak: Koç ve Şenel, 2013: 33.

Birincil enerjinin dönüştürülmesi sonucu elde edilen enerji ise ikincil enerji şeklinde tanımlanır. Elektrik, benzin, motorin, kok kömürü, ikincil kömür, petrokok, hava gazı, sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) bu tip enerji kaynaklarındandır (Koç ve Şenel, 2013: 33). Elektrik enerjisi serbest elektronların hareketinden kaynaklanan bir enerji türüdür (Kocaman, 2003: 1). Elektrik enerjisi su, rüzgâr, kömür, doğalgaz, petrol, güneş gibi enerji kaynaklarının üretim tesislerinde bir süreçten geçirilerek fiziksel değişime uğraması ile elde edilen üründür (Yavuz, 2011: 16). Elektrik enerjisi doğada yıldırım şeklinde bulunur ve depo edilemez. Elektrik üretimi için birincil enerji kaynaklarının kullanımı gerekmektedir. Yani elektrik enerjisi ikincil enerji kaynaklarındandır.

Çizelge 2. Türkiye’de Kaynaklara Göre Elektrik Üretimi

Kaynak

Üretim (KWh)

Yüzde (%)

Doğalgaz

262.174.830

% 33,98

Hidrolik

185.202.420

% 24,01

İthal Kömür

127.688.840

% 16,55

Taşkömürü ve Linyit

115.527.900

% 14,97

Rüzgâr

51.085.800

% 6,62

Motorin, Fuel-Oil, vd. sıvı yakıtlar

14.035.160

% 1,82

Jeotermal

10.960.720

% 1,42

Biyogaz

4.816.490

% 0,62

TOPLAM

771.492.160

%99,9

Kaynak: http://www.enerjiatlasi.com/elektrik-uretimi/, Erişim Tarihi: 15.12.2015.

Çizelge 2’de 2015 yılı sonu itibariyle kaynaklarına göre elektrik üretimi verilmiştir. Buna göre Türkiye’de elektrik üretimi, üretimde kullanılan kaynaklara göre sıralandığında doğalgaz, hidroelektrik, taşkömürü ve linyit, ithal kömür, rüzgâr, motorin ve fuel-oil gibi sıvı yakıtlar ile jeotermal, biyogaz ve son olarak güneş enerjisi ile yapılmaktadır. Çizelge 3’te de aynı tarih için kurumlara göre elektrik üretimi verilmiştir. Elektrik üretiminin büyük bir kısmını özel sektör üstlenmektedir.

Çizelge 3. Türkiye’de Kurumlara Göre Elektrik Üretimi

Kurum

Üretim (KWh)

Yüzde (%)

Özel Sektör Santralleri

463.271.640

% 60,05

EÜAŞ Santralleri

173.405.700

% 22,48

Yap İşlet Santralleri

83.782.000

% 10,86

Yap İşlet Devret Santralleri

39.668.290

% 5.14

İşletme Hakkı Dev. Santraller

10.968.460

% 1.42

Otoprodüktör Santralleri

396.070

% 0,05

TOPLAM

771.492.160

% 100

Kaynak: http://www.enerjiatlasi.com/elektrik-uretimi/, Erişim Tarihi: 15.12.2015.
  1   2   3   4   5

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması. Supply chain management in electric energy iconBu Yönetmelik; dağıtım şirketleri tarafından belirlenen talep tahmini...

Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması. Supply chain management in electric energy iconBu Yönetmelik; dağıtım şirketleri tarafından belirlenen talep tahmini...

Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması. Supply chain management in electric energy iconYenilenebiLİr enerji kaynaklarinin elektrik enerjiSİ ÜretiMİ amaçli kullanimina iLİŞKİn kanun

Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması. Supply chain management in electric energy iconElektrik piyasasinda dağitim sistemiNDE SUNULAN elektrik enerjiSİNİn...

Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması. Supply chain management in electric energy iconA survey on supply chain and logistics management in context of design...

Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması. Supply chain management in electric energy iconTÜRKİye elektrik dağitim a.Ş

Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması. Supply chain management in electric energy iconBilgisayar, Sistem, Biyomedikal, Elektrik-Elektronik ve İletişim...

Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması. Supply chain management in electric energy iconElektrik piyasasinda liSANSSIZ elektriK ÜretiMİne iLİŞKİn yönetmeliĞİn uygulanmasina dair tebliĞ

Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması. Supply chain management in electric energy iconElektrik piyasasinda liSANSSIZ elektriK ÜretiMİne iLİŞKİN

Enerjisi Tedarik Zinciri Yönetimi, Elektrik Enerjisi, Elektrik Enerjisi Kullanıcıları, Düşük Fiyatlı Dağıtım Şirketi Seçebilen Bilgisayar Uygulaması. Supply chain management in electric energy iconElektrik piyasasinda liSANSSIZ elektriK ÜretiMİNE


öykü




© 2000-2018
kişileri
o.ogren-sen.com