Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır


o.ogren-sen.com > Doğru > Evraklar
YAZIM KURALLARI
Büyük Harflerin Kullanımı
 * Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır:

Maçı sonuna kadar izledim.

* Dize başlarındaki sözcükler büyük harfle başlar:

"Bu ne acayip bilmece,
Ne gündüz biter ne gece,
Kime söyleriz derdimizi,
 
Ne hekim anlar ne hoca."

 


* Bütün özel adlar büyük harfle başlar:

Hakan, Oya...

Çince, Almanca...

Türk Tarih Kurumu, Türk Hava Yolları...

Yaprak Dökümü, Mürebbiye... Babalar Günü, Sevgililer Günü...
 


* Sanlar veya unvanlar özel adla kullanılırsa büyük harfle başlar:

Vali Ahmet Bey geldi.
Yarın Yüzbaşı Serhat gidecek.


 

* Mektuplarda hitap sözleri büyük harfle başlar:

Kıymetli Arkadaşım,

Değerli Kardeşim,

* Astronomi ve coğrafya ile ilgili konularda "dünya, güneş, ay" ve gezegen adları terim olarak kullanılıyorsa büyük harfle başlar:

Önümüzdeki hafta Güneş tutulması olacakmış.
Yüzü ay parçası gibi.


* Yön adları bir özel adın önünde kullanılırsa büyük harfle başlar, yalnız kullanılırsa ya da yer adından sonra gelirse ilk harfleri küçük olur:

Her yıl, Güney Asya'da felâket olur.
Ülkemizde Yukarı Fırat oldukça verimlidir.
Türkiye'nin güneyinde Akdeniz vardır.
 


* Dağ, göl, ova adları büyük harfle başlar:

Ağrı Dağı, Van Gölü, Konya Ovası...
 


* Mahalle, sokak ve cadde adları büyük harfle başlar:

Vatan Mahallesi,  Mehtap Sokak, Cumhuriyet Caddesi...
Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin  hangisinde  büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yoktur?

A)   Köydeki çocuklara okumayı Fatma Hanım öğretti.
B)   Kaçakçılar güney Afrika'dan elmas kaçırıyor.
C)   Ameliyatı doktor Zeki bey yapacak.
D)   Bunu Türk Dili Dergisinde okudum.


Yanıt: A


 

"de"lerin Yazımı

Dilimizde iki ayrı "de" vardır:

Hâl eki "-de": Ek olan -de, kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılır; ünlü uyumuna ve ünsüz benzeşmesine bağlı olarak "-de, -da, -te, -ta" biçimi vardır.

  • Bizi evde bekliyormuş.

  • Çocuklar sokakta oynuyor.

Hâl eki "-de" özel adlardan sonra geldiğinde kesme (') işareti ile ayrılarak yazılır.

  • İstanbul'da iş bulmuş.

  • Çantam Sibel'de kalmış.

Bağlaç olan "de": Bağlaç olan "de"nin yalnız "de" ve "da" biçimi vardır. Kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.

  • Mehmet de bizimle gelecek.

  • Gelirken elma da aldım.

Uyarı: Fiillerden sonra ve -ip, -ip, -up, -üp ekini alan fiillerden sonra gelen "da, de" bağlaçtır, her zaman ayrı yazılır:

  • Okudu da anladı.

  • anlayıp da, bilip de, üzülüp de...

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "da, de'lerin yazımında bir yanlışlık yapılmıştır?

A)   Vaatleri sözde kaldı.
B)   Dün onları pazarda gördüm.
C)   Erhan da aradığın kitap vardı.
D)   Sözlerinde bir incelik vardı.
Yanıt: C

 

"ki'lerin Yazımı

Türkçede üç ayrı "ki" vardır:

İlgi zamiri "-ki": Tamlayan eki almış sözcüklere eklenir, eklendiği sözcüğe bitişik yazılır.

  • Bizim araba tamirde olduğundan onunkiyle gittik.

  • Kalemimi Ahmet'inkiyle değiştirdim.

Sıfat yapan "-ki": "-de" hâl eki almış sözcüklere eklenerek yer bildiren sıfatlar türetir. Eklendiği sözcüğe bitişik yazılır.

  • Evdeki hesap çarşıya uymaz.

  • Kitaptaki bütün konular, sınavda çıkacakmış.

Bu "-ki" zaman ve yer zarflarına eklenerek de sıfatlar türetir.

  • Sabahki olay bizi üzdü.

  • Dünkü sınav çok kolaydı.

Bağlaç olan "ki": Kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır, başlı başına bir sözcüktür. Cümleleri birbirine ya da öğeleri cümleye bağlamak için kullanılır.

  • Çocuk öyle şirin ki...

  • Aydın ki çok güçlü, bunu kaldıramadı.


Uyarı: Fiillerden sonra gelen "ki" bağlaçtır ayrı yazılır:

  • Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.

  • Konuşma ki uyuyayım.

Uyarı:  "Sanki, halbuki, oysaki, mademki" sözcüklerindeki "ki"ler kalıplaşmıştır, bitişik yazılır.

Örnek Soru:

Hangi cümlede yazım yanlışı vardır?

A)   Öyle korkmuş ki yüzü sapsarı kesilmiş.
B)   Çok çalışmalısın ki başarabilesin.
C)   Gölün dalgaları denizlerin ki kadar büyük değildi.
D)   Öyle duygulu konuştu ki herkes etkilendi. (1996-ATML)
Yanıt: C

"mi" Soru Ekinin Yazımı

"mi" soru eki cümleye soru anlamı katsın veya katmasın her zaman ayrı yazılır.

  • Okudu mu anlar.

  • Film bitti mi çıkacağız.

  • Onları hiç gördün mü?

* Şahıs ekleri "mi" soru ekinden sonra gelir ve ünlü uyumuna uyar.

  • Geziye katılacak mısın?

  • Alilerle konuşmuyor musun?

Örnek Soru:

Hangi cümlede yazım yanlışı vardır?

A)   Evi mi göreceksin?
B)   Kursa katılacak mısın?
C)   "Bu araba onunki mi?" diye sordu.
D)  Yarın Ahmet'mi gelecek?
(1998-DPY)
Yanıt: D
Sayıların Yazımı

Sayılar hem rakamla hem de yazıyla yazılabilir. Edebî yazılarda sayılar yazıyla ve her sözcüğü ayrı yazılır.

  • Tatile on üç gün kaldı.

  • Banka işlemlerinde sayılar bitişik yazılır:

  • Hesapta beşmilyondörtyüz lira var.

* Çok sıfırlı sayılarda ana sayı rakamla diğer kısım yazıyla yazılabilir:

  • İstanbul'da 500 bin konuta ihtiyaç var.

* Saatler, istatistik verileri ve bilimsel araştırma sonuçları rakamla yazılır:

  • Toplantı 20.40'ta başladı.

  • Karışıma bu maddeden 8 gram ekleyeceksin.


Ay ve Gün Adlarının Yazımı

Ay ve gün adları bir tarihle kullanıldığında büyük harfle başlar, diğer durumlarda küçük harfle yazılır.

  • Müzik kursları 16 Ekim'de başladı

  • Atatürk Samsun'a 19 Mayıs 1919'da çıktı.

  • Kardeşim 5 Mavıs 1987 Pazar günü doğmuş.

  • Okullar eylülde açılır, haziranda kapanır.

Kısaca: Rakam varsa ay ve gün adları büyük rakam yoksa küçük yazılır.
Birleşik Sözcüklerin Yazımı

Dilimizde birleşik sözcüklerin bitişik yazılabilmesi için birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin ya ses değişikliğine ya da anlam değişikliğine uğraması gerekir.

* Sözcüklerin anlamını kaybetmesiyle bitişik yazılanlar:

  • imambayıldı

  • sivrisinek

  • kaptıkaçtı

  • görebilmek

  • görüvermek

  • bakakalmak

  • öleyazmak


* Ses düşmesi ya da türemesi yoluyla bitişik yazılanlar:
 

  • kayıp ol>kaybol

  • sabır et>sabret

  • kayın ana>kaynana

  • kahve altı>kahvaltı

  • ne için>niçin

  • his et>hisset

  • red et>reddet

  • af ol>affol

* Aşağıdaki birleşik sözcükler anlamlarını koruduklarından ayrı yazılır:

  • kuru fasulye

  • gül suyu

  • zeytin yağı

  • taş kömürü

  • bal arısı


İkilemelerin Yazımı

İkilemeler her zaman ayrı yazılır ve ikilemelerin arasına noktalama işareti konmaz.

  • ağır ağır, az çok, ağlaya sızlaya, dilden dile, el ele...


Kısaltmaların Yazımı

Kısaltma, bir sözcüğün ilk harfiyle ya da birkaç harfle gösterilmesidir.

* Birkaç sözcükten oluşan, kurum kuruluş durumundaki özel adların her sözcüğü bir harfle gösterilir.

  • TDK (Türk Dil Kurumu),

  • MEB ( Milli Eğitim Bakanlığı)

* Kısaltmaların yazımında araya nokta konmaz: THY, DSİ, TSK...

 

* Kısaltmalara ekler, son harfin okunuşuna göre eklenir:

  • DSİ'ne gittim, (yanlış)

  • DSİ'ye gittim, (doğru)

  • PTT'dan geliyor, (yanlış)

  • PTT'den geliyor, (doğru)

* Kısaltmayı oluşturan harfler bir sözcük gibi okunuyorsa ek, son harfin okunuşuna göre değil, sözcüğe eklenir gibi yazılır:

  • Babası TEK'de çalışıyor, (yanlış)

  • Babası TEK'te çalışıyor, (doğru)

  • Dün TEDAŞ'ye gittim, (yanlış)

  • Dün TEDAŞ'a gittim, (doğru)

* Tek sözcükten oluşan bazı özel adlar ilk harfi büyük yazılarak iki-üç harfle gösterilir; kısaltmaların sonuna nokta konur:

  • İng. (ingilizce), Ank. (Ankara)

* Tür adlarının kısaltması küçük harfle başlanarak gösterilir:

  • cad. (cadde), biy. (biyoloji)

* Eğer tür adları tek heceli ise ilk harf alınarak kısaltma yapılır:

  • s.(sayfa), c. (cilt)


yanlış, doğru. Kelimeler

Şiirlerde ve yazılarda en çok hata yapılan kelimeler aşağıda ilk verdiklerim yanlış, çizgiden hemen sonrakiler ise doğru kelimelerdir.


YANLIŞ - DOĞRU
meyva - meyve
yalnış, - yanlış
yanlız - yalnız
traş - tıraş
klavuz - kılavuz 
vejeteryan - vejetaryen
sezeryan - sezaryen
konservatuar - konservatuvar 
döküman - doküman
miğde - mide
pardüse - pardösü
aliminyum - alüminyum
labaratuar - laboratuvar
astranot - astronot
şöför - şoför
siluet - silüet 
çünki - çünkü
spatula - ıspatula
provakasyon - provokasyon
ızdırap - ısdırap 
fasulya - fasulye
nerde - nerede
Dakka- dakika 
orjinal - orijinal 
muhatap - muhatap 
ambülans - ambulans
şahadet - şehadet
hamal - hamal
rakam - rakam
kapora - kaparo
emitasyon - imitasyon
varvasyon - varyasyon
acenta - acente
rituel - ritüel
atelye - atölye
malesef - maalesef
beyendim - beğendim
afedersiniz - affedersiniz
tenefüs - teneffüs 
jop, jip - cop, cip
mehlem - merhem
mübala - mübalağa
marşapa - maşrapa

Bazı kelimler ise sürekli birbirlerine karıştırılıyor.Şu an aklımda iki tane var onları yazayım.

Çiğ: pişmemiş anlamında
Çiy: Sabah yaprakların üzerinde oluşan su damlası. YeHa

Bir çok forumda sergilenen:
EN ÇOK RASTLANAN KELİME YANLIŞLARI ÖRNEKLERİ

DOĞRU YANLIŞ
------------- ----------------
alerji - allerji 
herhangi bir - herhangibir- her hangibir
her bir - herbir
entelektüel - entellektüel
her biri - her biri
ya da - yada
veya - ve ya
veyahut da - veyahutta
mademki -madem ki
entelektüelite - entellektüalite
halbuki - halbu ki
dinozor - dinazor 
her zaman - herzaman
saksofon - saksafon 
her gün - hergün
her daim - her daim
herhalde - her halde (büyük ihtimalle)
her halde - herhalde (kesinlikle) (her halükarda)
menopoz - menapoz 
her ne hal ise - herne hal ise –hernehal ise
proletarya - proleterya 
her ne kadar - herne kadar- hernekadar
her nasılsa - hernasılsa
şefkat - şevkat 
beynelmilel - beynelminel 
indeks - endeks
nasyonal - nasyonel 
enternasyonal - enternasyonel 
kim bilir - kimbilir
kime ne - kimene
kimi zaman - kimizaman
göz göze - gözgöze
göz göz - gözgöz
göz önü - gözönü
el ele - elele
el işi - elişi
el alem - elalem

Sadece okumakla kalmamalı, yazdıklarımızda kullanmaya da çalışmalıyız.

Arşive bir katkı olursa diye...

Nasıl yazacağım?
Yazmaya başlarken bunu sorarız kendi kendimize. Çok basit kurallar, iyi yazmanızı sağlar. En azından yazdıklarınızın iyi görünmesini, iyi okunmasını sağlar. Bu iyi okunma ve görünme, kuşkusuz içerikle ilgili değil. Burada kastedilen biçimsellik. Yazarken biçimle ilgili uymamız gereken belli başlı bazı kurallar var. Bunları şöyle sıralayabiliriz: 

BUNLARI YAPIN


Mutlaka sık sık paragraf yapın. Paragrafsız bir yazı upuzun ve ürkütücü bir duvara benzer. Böyle bir duvarı kimse görmek istemez. Yazınızı da kimse okumak istemez. 

Her noktalama işaretinden sonra, (yani virgül, nokta, üst üste iki nokta, soru ve ünlem işaretleri gibi) bir boşluk (yani espas) bırakın. Bunu yapmazsanız cümleleriniz ve sözcükleriniz karmakarışık bir koyun sürüsüne benzer. Hiç birini diğerinden ayıramazsınız.

Ne kadar sade yazarsanız o kadar güzel görüneceğinden emin olun. Yani mümkün olduğu kadar az noktalama işareti kullanın. Gereksiz tırnaklardan, parantezlerden, çizgilerden, şapkalardan kaçının. Noktalama işaretlerini sadece gerektiğinde ve zorunlu olduğunuzda kullanın ki onların da kıymeti bilinsin. 

İmla kurallarına mutlaka uyun. O kurallar dilin birliğini ve düzenini sağlar. Yazdıklarınızın okuyan herkes tarafından anlaşılmasını sağlar. Bilmediğiniz bir imla kuralı olursa diye, yanınızda bir imla kılavuzu bulundurmanız sizi küçük düşürmez. 

Kısa cümleler okunma açısından büyük avantaj sağlar. Tamam, uzun cümleler kurup ne kadar usta yazar olduğunuzu göstermek isteyebilirsiniz. Ama art arda sıralanmış onlarca sözcüğün insan beynine anlamlı bir mesaj göndermesi, birkaç sözcüğün göndermesinden daha zordur. 

Artık çoğumuz bilgisayarlarda, klavyeleri kullanarak yazıyoruz. Yazı büyüklüğünüzün (yani punto) ve yazı karakterinizin (yani font), kullandığınız dile uygun olmasına özen gösterin. Çok küçük de olmasınlar, çok büyük de. Unutmayın yazınız binlerce bilgisayarda açılacak. Her yerde aynı düzenlilikte görünmesi, sık kullanılan yazı tipleri (font) ve normal ölçülerde bir punto seçmenizle mümkün olabilir. 

Boşluklar çok önemlidir. Yukarıda her noktalama işaretinden sonra boşluk bırakmanız önerildi. Yazınızın bütününün biçimsel olarak sıcak görünmesi için, yanlardan, alt ve üstten de uygun boşluklar bırakmalısınız. Derli toplu bir görüntü, karmaşa karşısından her zaman avantajlıdır. 

Yazıda bazı durumlarda başlık (yani belirleyici, vurgulayıcı sözcük ya da sözcükler) kullanırız. Bunların dikkat çekmesi için yazının bütününden farklı bir font ve punto ile yazılmaları gerekir. 

DOĞRU SÖZCÜKLER 


İmla kurallarına mutlaka uymalısınız. Türkçe’de bazı sözcükler söylenişlerindeki kolaylık ve alışkanlığın yazı diline de yansıması sonucu yanlış yazılıyor. Bunları yaparsanız, yazınızı okuyan sizin için “acemi” diye düşünür. “Acemi” bir yazar olarak adlandırılmamak için şu sözcüklerin yazılışına mutlaka dikkat edin: 

Yanlız değil yalnız yazmalısınız 

Yalnış değil yanlış yazmalısınız 

Çünki değil çünkü yazmalısınız 

Herkez değil herkes yazmalısınız 

Kurdela değil kurdele yazmalısınız 

Meyva değil meyve yazmalısınız 

Makina değil makine yazmalısınız 

Sarımsak değil sarmısak yazmalısınız (Kaynak TDK Türkçe Sözlük)

Fasulya değil fasulye yazmalısınız 

Ambülans değil ambulans yazmalısınız 

Akedemi değil akademi yazmalısınız 

Deklerasyon değil deklarasyon 

Papuç değil pabuç yazmalısınız 

Otobos değil otobüs yazmalısınız 

Orjinal değil orijinal yazmalısınız 

Konservatuar değil konservatuvar yazmalısınız 

Alimünyum ya da aliminyum değil alüminyum yazmalısınız 

Sovan değil soğan yazmalısınız 

Kapora değil kaparo yazmalısınız 

Prosedir değil prosedür yazmalısınız 

traş ve heykeltraş değil tıraş ve heykeltıraş yazmalısınız 

dokuman değil doküman yazmalısınız 

Labaratuvar veya laboratuar değil laboratuvar yazmalısınız 



sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır iconBir sistemin başlangıç verilerindeki ufak değişikliklerinin, büyük...

Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır icon• Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur

Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır iconAşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamıştır? (ÖSs 1981)

Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır icon1. “Kesmek” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde “yaralamak” anlamında kullanılmıştır?

Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır icon1. İzlediğimiz bu film sinemanın yalnızca görselliğe yaslanarak neler...

Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır iconDersi I. DÖnem I. Sinav aşağıdaki cümlelerden doğru olanların başına...

Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır iconBir duyguyu, düşünce, olay veya izlenimin sözlü veya yazılı olarak...

Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır iconBÜYÜK Şeytan üÇgeni (triade)

Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır icon1 Büyük Harflerin Yazımı Kuralları

Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır iconKÜÇÜk adimlar büYÜk yarinlar


öykü




© 2000-2018
kişileri
o.ogren-sen.com