TÜrk üNİversitelerinde insan kaynaklari yönetiMİ EĞİTİMİ: genel bir değerlendirme


sayfa1/3
o.ogren-sen.com > Ekonomi > Evraklar
  1   2   3
TÜRK ÜNİVERSİTELERİNDE İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ EĞİTİMİ: GENEL BİR DEĞERLENDİRME

Derya DİNÇER1

A. Sinan ÜNSAR2

ÖZET

Çalışma hayatında işletmeler için insanın önemli bir yeri vardır. İşletmeler açısından diğer üretim faktörlerinin yanında en önemli faktör insan faktörüdür. Bu nedenle insan kaynakları yönetimi işletmeler içinde önemli bir fonksiyon haline gelmiştir. Bu fonksiyon işletmeye en uygun elemanı seçmek için çeşitli faaliyetler yürütmekte ve birtakım yöntemler kullanmaktadır. İşletmeler için önemi büyük olan insan kaynakları yönetimi bölümlerinde görev alacak kişilerin de işinin uzmanı olması gerekmektedir. Bu nedenlerle insan kaynakları yönetimine yönelik verilen eğitimin önemi artmaktadır. Üniversiteler, açtıkları “İnsan Kaynakları” bölümleriyle öğrencilerine bu alana yönelik eğitim vermekte ve yetiştirmektedirler. Bu çalışmada üniversitelerdeki insan kaynakları bölümlerinin ne kadar yaygın olduğu ve verilen eğitimin ne denli benzerlik gösterdiğini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İnsan Kaynakları Yönetimi, Eğitim, Akademi, Üniversite.

HUMAN RESOURCE MANAGEMENT EDUCATION IN TURKISH UNIVERSITIES: AN EVALUATION

ABSTRACT

Human resources have an important place for enterprises in business life. Besides other production factors, human resources are the most important factor for the enterprises. For this reason, human resource management has become an important function for the businesses. This function carries out various activities and uses a number of methods for recruitment of the appropriate employees to certain positions. Departments of human resources management is of great importance for businesses and therefore employees of this department need to be experts in their job. Therefore, the importance of human resources management education is increasing. Universities, opened "Human Resources" departments to educate the students in this area. The purpose of this study is to show to what extent the human resources departments are widespread in universities and whether their training schedules have similarities or not.

Keywords: Human Resources Managemet, Education, Academy, University.

1.GİRİŞ

Günümüz işletmelerinin sahip olduğu kaynaklar içerisinde en değerli ve önemlisinin insan olduğu söylenebilir. Bu kaynağın en önemli özelliği kendine özgü olmasıdır. İş hayatında her kavram taklit edilebilir veya yerine ikamesi konabilir. Fakat insan taklit veya ikame edilemeyen bir varlıktır. Bu varlık sayesinde işletmeler küreselleşen rekabette başarılı veya başarısız olabilmektedirler. İş hayatında insanın rolünün öneminin anlaşılması insan kaynakları yönetimi (İKY) adı altında bir oluşuma zemin hazırlamıştır. Küreselleşen dünyada işletmeler başarılı olmak için İKY’ye önem vermeye başlamışlardır. Nitelikli yetiştirilmiş ve geliştirilmiş insan gücünün işletmeye katkısı çok büyüktür. Öte yandan firmalarda İKY bölümleri kurulmuştur. Günümüzde bu departmanlarda bu konuda üniversite eğitimi almış kişilerin istihdam edilmeye başlandığı söylenebilir. Dolayısıyla konuyla ilgili uzmanlık eğitimi almış kişiler talep edilmeye başlanmıştır. Bu çerçevede üniversiteler popülerliği artan ve talep gören İKY alanında lisans eğitimi vermeye başlamışlardır. Böylece üniversiteler artan ihtiyacı mezun ettikleri öğrencilerle karşılamaya başlamışlardır. Öte yandan üniversiteler farklı alanlarda lisans mezunu olan kişilere de İKY alanında yüksek lisans ve doktora alanında da eğitim vermektedirler. Verilen bu eğitimler sayesinde piyasaya yönelik olarak donanımlı ve uzman kişiler yetiştirilmektedir. Bu makalede öncelikle İKY eğitiminin akademik boyutu ele alınmış ve konuyla ilgili olarak teorik bilgi verilmiştir. Ardından devlet ve vakıf üniversitelerindeki İKY lisans programları çeşitli açılardan değerlendirilmiştir.

2. İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ KAVRAMI VE ÖNEMİ

Gelecek, dünyanın her yerinde insanların daha fazla kalite istemeleri, insanın eğitim ve düşünce yapısının öne çıkması, bilgi teknolojilerinin yaygınlaşması ve işletmeler için yaratıcılığın daha çok önem kazanması nedenleriyle öngörülemez duruma gelmiştir. (Taşlıyan, Arı ve Duzman, 2011: 232). Sahip olunan ve üretilen bilginin değer yaratmadaki rolü yönetim bilimsel yazında yaygın şekilde kabul görmektedir. Etkin bir şekilde üretime aktarılan ve sistemli hale getirilen bilgi, değere dönüştürülebilir. İşgörenlerin sahip olduğu potansiyel bilgiler de başkalarıyla paylaşılarak işletmenin verimliliğini ve etkinliğini arttırmak için değere dönüştürülebilir (Göksel, Aydıntan ve Bingöl, 2010: 88). İnsan kaynakları terimi bilimsel yazında ilk kez 1817 yılında ekonomist Springer tarafından dile getirilmiştir. Ancak terimin yapısal olarak Frederick Taylor ve Henri Fayol tarafından yönetim alanında ortaya koydukları düşüncelerle anlam kazandığı söylenebilir (Bek, 2007: 107). İKY (İnsan Kaynakları Yönetimi), “herhangi bir örgütsel ve çevresel ortamda insan kaynaklarının örgüte, bireye ve çevreye yararlı olacak şekilde, yasalara da uyularak, etken yönetilmesini sağlayan işlev ve çalışmaların tümü” olarak tanımlanabilir (Akçadağ ve Özdemir, 2006: 170; Karalar ve Diğerleri, 2006: 137). İKY, “organizasyonda çalışanların etkinliğini ve verimliliğini arttırmak amacıyla biçimlendirilmiş tüm örgüt çapındaki işlevler ve faaliyetlerden oluşan bir bilgi ve uygulama seti” dir. “İnsan kaynaklarını bulmak, seçmek, yerleştirmek, ücretlendirmek, başarı değerlendirmeleri yapmak, ödüllendirmek, geliştirmek, kariyer planlama faaliyetlerinde bulunmak ve işçi kuruluşlarıyla ilişkileri yürütmek” İKY’nin temel fonksiyon ve görevlerini oluşturmaktadır (Aldemir, Ataol, Budak, 2004: 5). İnsan kaynaklarının işlevi, “işgörenlerin seçiminden, performans değerlemesine, eğitim ve geliştirilmesine, terfi ettirilmesinden bir başka işe nakline ve ücretlerin verilmesinden disiplin ve sağlık işlerinin yürütülmesine kadar uzanan bir çalışma alanına ilişkin politikaların, ilkelerin saptanması, kararların alınması ve tekniklerin uygulanmasıdır” (Sabuncuoğlu ve Tokol, 2009: 205). İşgücü, enerji, sermaye, hammadde ve girişim olarak sayılabilen üretim faktörleri içinde başarıya ulaşmada en önemli olanı işgücü (insan) faktörüdür. Bunun nedeni ise insanın hem düşünsel hem de fiziksel olarak organizasyon içinde yer alması ve geri kalan tüm üretim faktörlerini organize edebilir nitelik taşımasıdır. (Kumkale, 2010: 157). İnsan faktörü “geliştirilmesi gereken bir değerdir” ve İKY’de meydana gelen yenilikler ve gelişmeler; insan faktörünü “tüketilmesi gereken bir unsur” olmaktan çıkarmıştır. Böylece organizasyon içindeki en önemli kaynak konumuna gelen insan faktörü işletme yönetimleri için stratejik anlamlar ifade eder hale gelmiştir. Bir “işletmede gerekli olan tüm teçhizat ve donanım sağlanmış olsa dahi, insanoğlu faaliyete geçmediği sürece, hiçbir şey gerçekleşemeyecektir” (Şahin, 2010: 131). İnsan kaynakları yönetimi, organizasyonun gelecekte başarılı olması için insan ilişkilerine ve işten kaynaklanan sorunlara odaklanmaktadır. Bu anlamda İ.K.Y., “insana odaklanmış, işgören ilişkilerini yönetsel bir yapı içinde ele almakta, kurum kültürüne uygun personel politikalarını geliştirmekte ve bu yönüyle de kurum yönetiminde kilit bir işlev görevini görmektedir” anlamına gelmektedir (Akçadağ ve Özdemir, 2006: 170). İnsan kaynakları yönetimi, geçmişte “insan ilişkileri yaklaşımı” olarak anılan yönetim anlayışından farklılık göstererek, “yöneticilerin örgütteki insanları da dikkate alarak yönetim faaliyetlerinde bulunmanın ötesinde yöneticilerin örgütteki insanlarla birlikte yönetmelerini, hatta örgütte her insanın kendi kendisini yönetmesi gerektiğini kabul eden yaklaşım özelliği” taşımaktadır. Bu yeni anlayış insana verilen önemin bir ifadesi olarak, kamu ve özel ayrımı olmaksızın, ülke veya örgüt düzeyinde “insani hizmetlerin bütünleştirilmesi” şeklinde ifade edilmektedir (Bek, 2007: 108). İnsan kaynakları yönetiminin uğraştığı alanlar arasında “insan kaynakları planlaması çerçevesinde insan kaynağının tedariki, eğitimi ve geliştirilmesi, kariyer yönetimi, performans değerlendirmesi, ücretlendirme, çalışanları motive etmek, sağlık ve güvenliklerinin sağlanması ve endüstri ilişkilerine yönelik anlaşmazlıkların giderilmesi” yer almaktadır (Ünal, 2002: 16). Günümüzde tüm yöneticiler İKY’nin temel yeteneklerine ve bilgilerine ihtiyaç duyarlar. Aslında işletmelerde görev yapan diğer yöneticilere hat yöneticisi denebilir. İnsan kaynakları yöneticileri, hat yöneticilerine yardım ederek ve rehberlik yaparak organizasyonun stratejik amaçlarına ulaşmalarını sağlarlar (Daft, 2012: 332). İnsan kaynakları yönetiminin işlevleri arasında öğrenmenin etkililiğini artırmak açısından önemli olduğu düşünülen ilk ve en önemli işlev işe alma olarak görülmektedir. Bu nedenle örgütle sürekli birebir uyum içinde olan kişilerin değil, farklı düşünebilen kişilerin işe alınması daha uygun olmaktadır (Süral Özer, Özmen, Saatçioğlu, 2004: 267). Organizasyonların performansı İKY geliştirilmektedir. İnsan kaynakları yöneticileri diğer yöneticilerle işbirliğine giderek yüksek kapasiteli ve istekli insanları doğru pozisyonlarda istihdam ederek, çalıştırarak ve onların başarılı olmaları için gerekli desteği sağlayarak amaçlarına ulaşmaktadırlar (Schermerhorn, Jr., 2011: 287). İnsan kaynakları işlevi, “işletmede görev alan tüm işgörenlerin verimli ve uyumlu biçimde çalışmasını sağlayan, işletmenin amaçlarına ulaşmasını kolaylaştıran eylem ve uğraşların” tümüdür. Daha açık bir ifadeyle, “insan gücü kaynağının işletme amaçlarına en uygun biçimde sağlanması, en verimli şekilde kullanılması ve geliştirilmesini içeren tüm yöntemler ve teknikler” insan kaynakları işlevi olarak sayılabilmektedir. İKY işlevlerini yerine getirirken iki temel amaca hizmet etmektedir. Bu amaçlar (Erdem, 2004: 37):

İşletmede görev yapan insanların bilgi, yetenek ve becerilerini rasyonel biçimde kullanarak işletmeye katkılarını en üst düzeye çıkarmak,

İşletmede görev yapan kişilerin yaptıkları işten tatmin olmalarını sağlamaktır.

İKY’nin ikinci amacı “personeli üretim aracı olmaktan uzak tutar ve işletmelerin insanla, insanlar için var olduğu gerçeğini ortaya çıkarır”, İKY yalnızca birinci amaca yönelirse, organizasyonda çalışan insanların üretim araçları ve makinelerden farkı olmayacaktır (Erdem, 2004: 37).

3. ARAŞTIRMA

3.1. Araştırmanın Amacı

İKY’nin çalışma hayatının niteliğini artırmak ve verimliliği sağlamak üzere iki temel amacı söz konusudur. Bu çerçevede insan kaynakları yöneticilerinin iş görenlerin verimliliğini artırmak ve çalışma hayatının kalitesini artırmak için çaba harcadıkları söylenebilir (Uyargil, 2008: 2). Dolayısıyla insan kaynakları yönetimi alanında eğitim veren üniversitelerde okutulan derslerin adlarının ve içeriklerinin bu iki amacı karşılamaya yönelik geliştirilmesi gerektiği söylenebilir. İKY’de eğitim, organizasyon üyesi kişilerin mevcut işlerini etkin biçimde gerçekleştirmelerine odaklanır. Çalışanların bilgileri ve yetenekleri geliştirilerek onların yeni sorumluluk almaları ve sorunlarla başa çıkmaları sağlanır (George, 2011: 394). Bu çalışma İKY’nin eğitim kısmına yönelik olarak yapılmıştır. İnsan kaynakları ile ilgili akademik anlamda ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeylerinde ülkemizde eğitim veren üniversiteler çalışma alanımızı oluşturmaktadır. Bu çerçevede araştırmanın amacını insan kaynakları yönetimi programlarında lisans ve yüksek lisans düzeyinde okutulan dersleri değerlendirmek oluşturmaktadır. Ayrıca insan kaynaklarına yönelik olarak ülkemizde verilen akademik eğitimin ne kadar yaygın olduğunu ve ne kadar benzerlik gösterdiğini ortaya koymak amacıyla üniversitelerimizde bulunan bölümler incelenmiştir.

3.2. Araştırmanın Yöntemi

Araştırma sürecinde ülkemizde eğitim veren üniversiteler “devlet” ve “vakıf” üniversiteleri olmak üzere ikiye ayrılarak, “İnsan Kaynakları” bölümü bulunan üniversitelerin listesi oluşturulmuştur. Böylece insan kaynakları yönetimi alanında verilen akademik eğitimin ne kadar yaygın olduğu ortaya konulmaktadır. İnsan kaynakları alanında verilen akademik eğitimin üniversiteler arasında ne kadar benzerlik gösterdiğini ortaya koymak amacıyla ise, bu bölümlerde okutulan dersler karşılaştırılarak ortak olanların bir listesi çıkarılmıştır. Bu liste oluşturulurken daha anlamlı olması açısından ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeylerinde ayrım yapılmasına dikkat edilmiştir. Çalışmada doktora düzeyinde insan kaynakları yönetimi programlarında okutulan ortak derslere yer verilmemiştir. Bunun nedeni doktora düzeyinde okutulan derslerin her üniversitede farklılık göstermesi ve ortak derse rastlanmamasıdır.

3.3. Bulgular

Çalışma verileri elde edilirken, üniversitelerin internet web siteleri üzerinden bölümle ilgili yayınladıkları ders programları ve ders içeriklerinden yararlanılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda çalışmada elde edilen bilgiler çizelgeler halinde gösterilmiştir.

Çizelge 1. İnsan Kaynakları Yönetimi Bölümü / Programı Olan Devlet Üniversiteleri

  1. Adnan Menderes Üniversitesi

  1. İstanbul Üniversitesi

  1. Afyon Kocatepe Üniversitesi

  1. Kastamonu Üniversitesi

  1. Anadolu Üniversitesi

  1. Kırklareli Üniversitesi

  1. Atatürk Üniversitesi

  1. Kocaeli Üniversitesi

  1. Ankara Üniversitesi

  1. Marmara Üniversitesi

  1. Bülent Ecevit Üniversitesi

  1. Nevşehir Üniversitesi

  1. Celâl Bayar Üniversitesi

  1. Ordu Üniversitesi

  1. Cumhuriyet Üniversitesi

  1. Süleyman Demirel Üniversitesi

  1. Dokuz Eylül Üniversitesi

  1. Sakarya Üniversitesi

  1. Dumlupınar Üniversitesi

  1. Uludağ Üniversitesi

  1. Erzincan Üniversitesi

  1. Yalova Üniversitesi

  1. Gazi Üniversitesi

  1. Yıldız Teknik Üniversitesi

  1. Giresun Üniversitesi



  1   2   3

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

TÜrk üNİversitelerinde insan kaynaklari yönetiMİ EĞİTİMİ: genel bir değerlendirme iconÖzet dünyanın entalpi kaynakları; herhangi bir yolla dünyanın ısınmasına...

TÜrk üNİversitelerinde insan kaynaklari yönetiMİ EĞİTİMİ: genel bir değerlendirme iconİnsan Kaynakları Yönetiminin Özellikleri

TÜrk üNİversitelerinde insan kaynaklari yönetiMİ EĞİTİMİ: genel bir değerlendirme iconİnsan kaynaklari ofiSİNİz dilinizden anlıyor, İşimizi biliyoruz

TÜrk üNİversitelerinde insan kaynaklari yönetiMİ EĞİTİMİ: genel bir değerlendirme iconDowAksa’nın yeni İnsan Kaynakları Direktörü Ayça Kut oldu

TÜrk üNİversitelerinde insan kaynaklari yönetiMİ EĞİTİMİ: genel bir değerlendirme iconTürkiye İnsan Yönetimi Derneği (peryöN)

TÜrk üNİversitelerinde insan kaynaklari yönetiMİ EĞİTİMİ: genel bir değerlendirme iconTürk Sineması’na Genel Bir Bakış

TÜrk üNİversitelerinde insan kaynaklari yönetiMİ EĞİTİMİ: genel bir değerlendirme iconKüreselleşmenin Büro Yönetimi ve Yönetici Asistanlığı Mesleğine Etkileri:...

TÜrk üNİversitelerinde insan kaynaklari yönetiMİ EĞİTİMİ: genel bir değerlendirme iconEkonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü

TÜrk üNİversitelerinde insan kaynaklari yönetiMİ EĞİTİMİ: genel bir değerlendirme iconEĞİTİm teknolojileri genel müDÜRLÜĞÜ Ölçme Değerlendirme ve Açıköğretim...

TÜrk üNİversitelerinde insan kaynaklari yönetiMİ EĞİTİMİ: genel bir değerlendirme iconUludağ Üniversitesi Kamu Yönetimi ve Mimarlık Bölümleri, Kamu Yönetimi...


öykü




© 2000-2018
kişileri
o.ogren-sen.com