2. ÜNİte : adim adim tüRKİye konu özeti


o.ogren-sen.com > öykü > Evraklar
SOSYAL BİLGİLER

2. ÜNİTE : ADIM ADIM TÜRKİYE KONU ÖZETİ


ÜLKEMİZDE DOĞAL VARLIKLAR VE TARİHÎ MEKÂNLAR


Ülkemiz, en eski çağlardan itibarenönemli bir yerleşim merkezi olmuştur. Bundahem iklimin yaşamaya elverişli olması; hem deverimli toprakların bulunması etkilidir.Yurdumuzun bu özellikleri tarih boyunca pek
çok uygarlığa ev sahipliği yapmasını sağlamıştır.

Yurdumuzun her yöresi doğal güzelliklerive tarihî mekânlarıyla oldukça ilgi çekicidir. Busebeple ülkemizi her yıl milyonlarca turist ziyareteder. Ülkemize gelen turistler yurdumuzun tarihieserlerini ve doğal güzelliklerini görmek ister.

Doğal Varlıklarımız:

Doğada insan eli değmeden oluşan vegezilip görülebilecek özelliği olan unsurlaradoğal varlık denir. Dağ, deniz, ova ırmak, göl,orman vb. gibi

  • Doğal varlıkların yapılışında insanlar görev almamışlardır. Doğanın kendisinde var olan coğrafi unsurlardır.

  • İnsanlar tarafından sonradan keşfedilmiş ve çevresine yeni yerleşim yerleri kurulmuştur.

  • Ülkeler, doğallığın bozulup kaybolmaması için o bölgeyi koruma altına alırlar.

Denizler, deniz kıyıları, adalar, doğaloluşumlar, karlı dağlar, göller, ırmaklar,ormanlar ve milli parklar turistlerin gezipkonakladığı başlıca yerlerdir.

Ülkemizdeki güzelliklerden biri de doğalparklardır.Doğal parklar, manzarası ve farklınitelikleriolduğundan

koruma altınaalınmış yerlerdir.En bilinen doğalparklar arasında; Kuş Cenneti, Uludağ, Yedigöller vardır.

Yurdumuzun Belli Başlı Doğal Güzellikleri




Peri Bacaları Ölü Deniz Pamukkale Travertenleri
( Nevşehir ) ( Muğla ) ( Denizli )

Abant Gölü Ayder Yaylası Uzun Göl
( Bolu ) ( Rize ) ( Trabzon )

Tarihi Eserlerimiz

Tarihi eserler, geçmiş uygarlıklardanbugüne kadar kalan din, bilim, düşünce, sanat,edebiyat ve mimari gibi alanlarda ortaya konaneserlerdir.

 Tarihi eserler insanlar tarafındanyapılmışlardır.

 Tarihi eserler koruma altındadırlar. Zarargörmemeleri için korunurlar.

 Tarihi eserler insanlığın ortak mirasıolduğundan ziyaretçilere açık tutulur.

Ülkemiz, tarihi eserler bakımından çok zengindir.Ülkemizde yer alan tarihi zenginlikler yüzyıllaröncesini günümüze taşır.Ülkemizin hangiyöresine gidersek gidelim çok sayıda tarihi eserlekarşılaşmak mümkündür. Bunun sebebi ise,yurdumuzun inlerce yıldır bir çok medeniyete evsahipliği yapmasıdır.

Saraylar, evler, köprüler, tiyatrolar, kaleler,camiler, kiliseler, hamamlar, ve kervansaraylartarihi eserlere örnek verilebilir.

Miras:Bir neslin kendinden sonra gelen neslebıraktığı her şeye miras adı verilir.

Tarihi Miras:Geçmiş uygarlıklardan günümüzekalan ve insanlık için değer taşıyan eserlerintümüdür.

Ortak Miras:Tüm insanlık için değer taşıyan tarihi, doğal vekültürel varlıkların tümü. Yazı alfabe, bilimsel

buluşlar, Peribacaları, Çin Seddi, MısırPiramitleri, Taç Mahal gibi.

Saray:Eskiden hükümdarların, önemli eyaletyöneticilerinin oturdukları ve ülkeyi yönettikleriyerdir.

Cami:Müslümanların ibadethanesidir.

Kilise:Hıristiyanların ibadethanesidir.

Havra:Musevilerin ibadethanesidir.

Türbe:Önemli kişiler için yapılmış anıt mezarniteliğinde olan ve içinde mescit de bulunanyapıdır.

Medrese:Müslüman ülkelerde orta ve yüksekeğitimin yapıldığı eğitim kurumlarına medresedenir.

Külliye:Bir caminin çevresinde cami ile birliktekurulmuş medrese, imaret, sebil, kitaplık, hastanevb. yapıların bütünü.

Darüşşifa:Eskiden hastanelere verilen addır.

Kümbet:Anıt mezarlara kümbet denir.

Hisar:Bir şehrin veya önemli bir yerinkorunması için taştan yapılmış, yüksek duvarlı vekuleli, çevresinde hendekler bulunan küçükkalelere hisar denir.

Ozan:Saz çalarak şiirler, deyişler ve destanlarsöyleyen halk sanatçısı, saz şairi, aşık.

Kale:Düşman saldırılarından korunmak içinyapılmış etrafı surlarla çevrili askeri yapılarınbulunduğu bölgedir.

Harabe:Yıkılmış veya yıkılmaya yüz tutmuşyapılara harabe denir.

Kervansaray:Selçuklular ve Osmanlılardöneminde yolcuların ve ticaret kervanlarınınihtiyaçlarını karşılayıp güvenliklerini sağlamakiçin yapılmış büyük konaklama yerleridir.

İmarethane:Ücretsiz yemek dağıtılan aşevi.

Sahaflar:Özellikle eski kitap satanlarınbulunduğu yerdir.
Dünya Miras Listesi:

Tüm dünya için önemli değer taşıdığı içinUNESCO’ya bağlı Dünya Miras Komitesitarafından belirlenmiş ve bulundukları ülkenindevletleri tarafından korunması garanti edilmişdoğal ve kültürel varlıkların listesidir. Böyle birlistenin oluşturulmasındaki amaç, tüm insanlığınmalı olan değerlerin korunmasında uluslararası işbirliğini mümkün kılmaktır.

Ülkemizin, dünya miras listesinde yeralan doğal ve kültürel varlıklardan bazılarışunlardır:

 İstanbul’un tarihi alanları,
 Göreme Milli Parkı ve Kapadokya

 Hattuşaş,

 Nemrut Harabeleri,

 Safranbolu Evleri

 Truva Arkeolojik Kenti,

 Pamukkale-Hierapolis

Xanthos (Santos) – Letoon

Divriği Ulu Camî ve Darüşşifası

 İshak Paşa Sarayı

 Sümela Manastırı

 Alahan Manastırı

 Güllük Dağı – Termessos Milli Parkı

 Diyarbakır Kalesi ve Surları

KÜLTÜREL VARLIKLARIMIZ

Kültür: Bir toplumda nesilden nesle aktarılanyaşatılan; gelenek, görenek, inanış, düşünce vesanat varlıklarının tümüdür.



Türkiye’nin kültürel yapısı, tarihininderinliklerinden gelen çok zengin ve çeşitlikültürlerin birikiminden oluşmuştur.
Ülkemiz yedi coğrafi bölgeye ayrılmıştır.Kültür, ülkeden ülkeye değişebileceği bir ülkeiçinde bölgeden bölgeye hatta yöreden yöreye dedeğişebilir. Birbirine komşu olan iki köy arasındabile konuşma şivesi, düğün ve nişan geleneği,giyim ve kuşam şekli gibi az ya da çok kültürel farklılıklar olabilir.

Bunlar kültürel farklılıklardır.

Ege Bölgesi’nde zeybek oynanırkenKaradeniz Bölgesi’nde horon oynanır.

Ege Bölgesi’nde zeytin bol miktardayetiştirildiğinden bu durum yemeklerine deyansımıştır. Yemekleri genellikle zeytinyağlı vebitki ağırlıklıdır. Karadeniz Bölgesi’nde iseyemekleri genellikle tereyağlı ve balıkağırlıklıdır.

Ülkemizde bölgeler arasında giyim kuşam,şive, beslenme alışkanlıkları, kültürel farklılıktankaynaklanır. Kültürel farklılıklar, ülkede kültürelçeşitliliğin oluşmasına neden olur.

Yörelerarasındaki bu kültürel farklılıkların sebeplerişunlardır:

 Türkiye’nin yeri, coğrafi konumu,
 Eğitim,
 Yüzey şekilleri,
 Gelenek ve görenekleri,

 İklimi ve bitki örtüsü kültürel farklılığınoluşmasında etkin nedenler arasında sayılabilir.Karadeniz Bölgesi’nde bol ormanlıkyapısı ve yağmurlu olmasından dolayı köy evleriağaçtan yapılır. Evlerde çatı bulunur.

Bölgenin iklimi ve bitki örtüsü insanlarınyaşamına, barınma ve beslenmesine etki eder.Yöreler arasında farklı ev tipi ve yemek çeşitlerigörülür.

Hayvancılıkla uğraşanDoğu Anadolu Bölgesi’ndedaha çok et yemekleri yapılır.

Balıkçığın yaygın olduğuKaradeniz Bölgesi’nde isebalıklı yemek türleri yapılır.Bazı yemeklerimiz ve tatlılarımız adetabulunduğu bölge ile özdeşleşmiştir.
Mantıdenince akla Kayseri, Oltu Kebabı ya da Cağkebabı denince Erzurum akla gelmektedir. Ya daKaradeniz’in hamsili pilavı, Gaziantep’inbaklavası, Kahramanmaraş’ın dövmedondurması, Mersin’in tantuni ve cezeryesi oyöreyle özdeşleşmiştir.

Mantı

Kayseri

SalamSucuk

Kayseri

Kara Lahana

Trabzon

Çay

Rize

Leblebi

Çorum

Elma

Amasya

Fındık

Ordu-Giresun

Keşkek

Aydın-Muğla

Haşhaş

Afyon

Kaymak

Afyon

İzmir Köfte

İzmir

İnegöl Köfte

Bursa

İskender Kebap

Bursa

Şeftali

Bursa

Şalgam Suyu

Adana

Dondurma

Kahramanmaraş

Kültürel zenginliğimizin bir başka kanıtıda mimari eserlerimizdir. Evler, köprüler, saraylavb. gibi eserler tarihimizin tanıklarıdır.Geçmişlegünümüz arasında köprü olan bu eserler Türkmimarisinin en güzel örneklerinioluşturmaktadır.Bu kültürel öğelerimizinkorunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıhepimizin görevidir.Bu doğrultuda ülkemizinçeşitli bölgelerinde geleneksel Türk evlerikoruma altına alınmıştır.Safranbolu, Beypazarı,Amasyaevleri birer müze konumundadır.

Ülkemizin kültürel özellikleri sadece mimari vesanatla sınırlı değildir. Yöresel yemeklerimiz,dokumalarımız, sporlarımız da bu zenginliğekatkı sağlamıştır. Eskişehir’in lüle taşı,Erzurum’un oltu taşı, Afyon’un mermeri,Kütahya’nın porseleni, Edirne’nin Kırkpınaryağlı güreşleri kültürel zenginliklerimizdendir.

Günümüzde ülkemizin hemen hemen heryöresinde modern, çağımın şartlarına uygungiysiler giyilmektedir. Yöresel kıyafetleri iseancak kına, nişan, düğün gibi törenlerde veya hakoyunlarında görebilmekteyiz.Yöresel giysiler kadar önemli olan diğerbir kültür ögemiz de el sanatlarımızdır. El emeğive göz nuruyla oluşturulan el sanatlarımıza,Anadolu insanının duyguları yansımıştır.
Adıyaman ………………………… Kilim

Siirt …………………………………Battaniye

Isparta…………………………...Halı

Bünyan(Kayseri) ……………Halı

Kütahya………………………… Çinicilik-Porselen

Nevşehir……………………… Çömlekçilik

Afyon…………………………… Mermer

Gaziantep…………………… Bakırcılık

Folklor Kültürümüz

Belirli bir bölge halkı arasında ortak olanve içinde halkoyunları, masallar, müzik, masallar,müzik, dans, efsaneler, atasözleri, şakaların yeraldığı kültür unsurların bütününe folklor denir.

Ülkemizde halk oyunları bölgelere göreçeşitlilik göstermektedir. Ege bölgesidüğünlerinde “zeybek” oyunu oynanırkenKaradeniz’de “horon” oyunu oynanır..Güneydoğu Anadolu’da “halay” çekilirken,Trakya’da “hora”, İç Anadolu’da ise “misket”oyunu oynanır.

Folklor kültürünün bölgelere göredeğişmesinin başlıca nedenleri yaşanılan yöreniniklimi, bitki örtüsü, coğrafi koşulları ile gelenekve görenekleridir.

Önemli Kişilerimiz

Ülkemizde bazı şehirler, ünü dünyaya yayılmışTürk büyükleri ile tanınmıştır. Bu kişilerin ortayakoydukları eserler ve düşünceler tüm insanlığınbeğenisini kazanmıştır. Bunların en önemlilerişunlardır:

Mevlana :

İran’ın Belh şehrinde doğdu. Babası ilebirlikte Konya’ya yerleşen Mevlana, döneminineğitim kurumu olan medreselerde din dersleriverdi. En önemli eseri mesnevidir. Her yılMevlana’nın ölüm yıl dönümdü olan 17 Aralık’ta,Konya’da büyük bir katılımla Şeb-i Arustörenleri düzenlenir.

Nasreddin Hoca(Akşehir-Konya)
Evliya Çelebi
Yunus Emre Eskişehir
Hacı BektaşıVeli Nevşehir

Halk Ozanlarımız:

Karacaoğlan Osmaniye
Dadaloğlu Kayseri
Pir Sultan Abdal Sivas
Köroğlu Bolu
Neşet Ertaş Kırşehir
Özay Gönlüm Denizli

Kültürümüzden Seçmeler

Para Kesesi
İbrik
Çarık
Çeyiz sandığı
Dantel
Beşik
Tulum
Kemençe
Davul-Zurna
Saz

Kültürel Birlik

Kültürümüz, milli birlik veberaberliğimizi pekiştirmede önemli rol oynar.Milletimiz farklı kültürel değerleri paylaşarakzengin bir mirası ortaklaşa kullanmaktadır.Bölgelerimiz arasında bazı kültürel farklılıklarolsa da urum birliğimize zarar vermez.Bölgelere göre şive farklılığı olsa bileülkemizin her yerinde Türkçe konuşulmaktadır.Ramazan ve Kurban Bayramları ülkemizin hertarafında ortak kutladığımız dinibayramlarımızdır. 19 Mayıs Atatürk’ün Anmave Gençlik Spor Bayramı, 23 Nisan UlusalEgemenlik ve Çocuk Bayramı da ülkemizdetopluca kutladığımız milli bayramlarımızdandır.

Ayrıca Nevruz ve Hıdrellez gibi ortak kültürelbayramlarımız da vardır.Uzun yıllar bir arada yaşamış insanlardada kültür birliği oluşur. Kültür zamanla değişimeuğrayıp gelişebilir. Kültürün en önemli özelliğiulusal olmasıdır. Kültür birliği, milletinbütünleşmesini, devamlılığını sağlar.Kültüreldeğerlere sahip çıkan, koruyan, yaşatan milletler,birlik ve beraberliğini devam ettirirler. Çünkükültür ögeleri insanları yakınlaştırır, bir aradayaşaması açısından da önemli yer tutar.

ATATÜRKÇÜLÜK

Atatürk, kendisineinananlar ile birlikte düşmanıtopraklarımızdan attıktan sonraTürk milletini aklın ve biliminöncülüğünde çağdaş uygarlıkdüzeyinin üzerine çıkarmayıhedefledi. Bu amaçla onunfikirlerinden oluşan ve onunadıyla anılan düşünceye Atatürkçülük denir.

Atatürkçülük, ülke gerçeklerindendoğmuş bir düşünce sistemidir. Biz bunaAtatürkçü Düşünce Sistemi diyoruz. AtatürkçüDüşünce Sistemi durduğu yerde ortayaçıkmamıştır. Tarihi bir gelişmenin ürünüdür.

ATATÜRK İLKE VE İNKILAPLARI

Atatürk, ülkemizi çağdaş uygarlıklardüzeyine çıkarmak amacıyla bir dizi yenilikyapmıştır. Bu yeniliklere inkılap adı verilir.Atatürk inkılapları belirli bir düzen vesıraya göre yapılmıştır. Hepsi bir bütündür.Ancak incelemek ve açıklamak için belirlibölümlere ayırıyoruz.

Atatürk inkılaplarını beş ana gruptatoplayabiliriz. Bunlar:

Siyasal(yönetim) alanda inkılaplar,

 Hukuk alanında inkılaplar,

 Toplumsal alandaki inkılaplar,

 Eğitim ve kültürel alanındaki inkılaplar,

 Ekonomi ve bayındırlık alanında yapılaninkılaplardır.

SİYASAL ALANDA İNKILAPLAR:

Ülkenin yönetimi, egemenliğinkullanılması gibi alanlarda yapılan inkılaplardır.

1. Türkiye Büyük Millet MeclisininAçılması:

Kurtuluş Savaşı’nın devam ettiği günlerde,23 Nisan 1920’de TBMM açıldı. Böylece yeniTürk devleti kurulmuş oldu. Meclisin aldığıkararla egemenlik hakkı padişahtan milletegeçmiş oldu.

2. Saltanatın Kaldırılması:

TBMM, 1 Kasım 1922’desaltanatı kaldırdı. Böylecehem Osmanlı Devleti hem depadişahlık ortadan kalmış oldu.Türkiye’de egemenliğinmillete ait olduğu kesinlikkazanmış oldu.

3. Cumhuriyetin İlan Edilmesi:

Kurtuluş Savaşı sırasında yeni sorunlaryaşamamak için yeni devletin yönetim şeklininne olacağı konuşulmamıştı. Savaşkazanıldıktan sonra bu durum gündeme geldi.Atatürk’ün çabaları ile 29 Ekim 1923’tecumhuriyet ilan edildi. Böylece milletegemenliğine en uygun yönetim şeklibenimsenmiş oldu.

4. Halifeliğin Kaldırılması:

Osmanlı Devleti zamanında padişahlık vehalifelik görevi birlikte yürütülüyordu.Saltanatın kaldırılmasından sonra halifelik birsüre devam etmişti. Ancak bu durum ülkededin ve devlet başkanlığı şeklinde ikiliğe nedenoluyordu. Üstelik inkılaplara ve cumhuriyetekarşı olanlar eski rejime dönmek için halifeliğikullanıyordu. Bunun üzerine 3 Mart 1924’tehalifelik kaldırıldı. Böylece laikleşme yolundaen önemli adım atıldı. Cumhuriyetin temellerisağlamlaştırılarak inkılapların yapılmasıkolaylaştırıldı.

5. Siyasi Partilerin Kurulması:
Atatürk farklı görüş ve düşüncelerinyönetimde yer almasını istiyordu. Bunun içinçok partili hayata geçmek istiyordu. Atatürk’üngirişleri ile siyasi partiler kurulmuştur. Ancakkurulan yeni partiler inkılap ve cumhuriyetkarşıtlarının eline geçtiğinden kapatılmakzorunda kalmıştır.

HUKUK ALANINDA İNKILAPLAR

Toplum için vatandaşlarınbirbirleriyle ve devletle olanilişkilerini düzenleyen kurallarvardır. Bunlardan biri de hukukkurallarıdır.

1. Anayasaların Yapılması:

Atatürk, Kurtuluş Savaşı’nın devam ettiğigünlerde bir anayasa hazırlanmasını sağlamıştı.1921’de Teşkilat-ı Esasiye adıyla kabul edilenbu anayasada önemli eksikler vardı. Bu nedenle1924’te yeni bir anayasa yapılmıştır.

2. Türk Medeni Kanunu’nun KabulEdilmesi:

Toplum yaşamında evlenme, boşanma,miras gibi konuları düzenleyen yasalara“Medeni Kanun” denilir. Atatürk, TürkMedeni Kanunu’nun çıkarılmasını sağlayarakkadın erkek eşitliği konusunda önemliyenilikler getirmiştir. Resmi nikâh zorunluolmuş, boşanma hakkı kadına da tanınmıştır.Mirastan kadınlarında pay alması sağlanmıştır.

3. Kadınlara Siyasal Hakların Verilmesi:

Atatürk’ün çabalarıyla kadınlara seçme ve

seçilme hakkı tanınmıştır. Böylece siyasal alanda

kadın erkek eşitliği sağlanmış, kadınlarda ülke

yönetimine katılmaya başlamıştır.

EĞİTİM ALANINDA İNKILAPLAR

Türk milletinin uygar ve çağdaş bir ulusolmasını hedefleyen Atatürk eğitim alanındaköklü yeniliklerin yapılmasını sağlamıştır.

1. Eğitim ve Öğretimde Birliğin Sağlanması(Tevhid-i Tedrisat Kanunu):

Osmanlı Devleti zamanında temel eğitimkurumları medreselerdi. Ancak OsmanlıDevleti’nin son yılların da devlet tarafındanAvrupa tarzında eğitim veren okullar açılmıştı.Ayrıca azınlıklara ve yabancılara da okul açmaizni verilmişti. Bu durum eğitimde karışıklığa veikiliğe yol açıyordu. Atatürk, Tevhid-i Tedrisat(Eğitim Öğretim Birliği) Kanunu’nunçıkarılmasını sağlanmıştır. Böylece Türkiye’dekibütün eğitim kurumları MEB’e bağlanmıştır.

Okullarda kız erkek ayrımına son verilmiş,sınıflar karma olmuştur. Ayrıca çağın gereklerineuyum sağlamayan medreseler kapatılmıştır.

2. Harf İnkılabı:

Osmanlı devleti zamanında Arap alfabesikullanılıyordu. Bu alfabe hem Türkçeninyapısına uygun değil, hem de okuma yazmasızordu. Bu nedenle Mustafa Kemal, 1 Kasım1928’de Harf İnkılabı’nın yapılmasınısağlamıştır.

Atatürk, okuma yazma oranını artırmakiçin millet mekteplerini açtırmıştır. Buokullarda yaşlı- genç, kadın-erkek herkeseokuma yazma öğretilmeye çalışılmıştır.

3. Türk Tarih ve Türk Dil KurumununKurulması:

Atatürk, Türk tarihi ile ilgili doğru veayrıntılı bilgilere ulaşmak için Tük TarihKurumunu kurdurmuştur. Türk dilinigeliştirmek, yabancı dillerin etkisindenkurtarmak ve bilim dili haline getirmek içinTürk Dil Kurumunu kurdurmuştur.

4. Çağdaş Eğitim ve Sanat AnlayışınınGeliştirilmesi:

Atatürk, ülkemizde eğitimin gelişmesi içinüniversitelerin kurulmasını sağlamıştır. Sanatıngelişmesi için de, güzel sanatlara önem verilmiş,devlet konservatuarının açılmasını sağlamıştır.

TOPLUMSAL ALANDA İNKILAPLAR:

Atatürk, toplumsal alanda yaptığıinkılaplarda günlük hayatı kolaylaştırmayı vemilli birliği sağlamayı amaçlamıştır.
1. Kılık Kıyafette Yenilik:

Osmanlı devleti zamanında ülkede kılıkkıyafet birliği yoktu. Farklı din ve millet mensupinsanlar, farklı sosyal gruplar ile devletmemurları farklı kıyafetler giyerlerdi. Bu durumtoplumda ayrılıklara neden olduğundan millibirliğe zarar veriyordu. Ayrıca Mustafa Kemal,Türk milletinin dış görünüş olarak da çağdaşolmasını istiyordu. Bu nedenle kılık kıyafettealanında bazı yenilikler yapıldı.

Şapka Giyilmesi Hakkında Kanun çıkarıldı.

Fes ve sarık yasaklandı.

Her dinin en üst din adamları dışındakilerindini kıyafetle gezmesi yasaklandı.

2. Takvim, Saat- Ölçü ve Tartıda Yenilik:

Osmanlı devleti zamanında,zaman ölçüsü olan takvim saatile uzunluk ve ağırlık ölçülerikonusunda birlik yoktu. Budurum hem ülke içindeki hem deyabancı ülkelerle yapılan ticaretigüçleştiriyordu. Bundan dolayı takvim ve saatkanunları çıkarıldı. Hicri ve Rumi takvimkaldırılıp tüm dünyanın kullandığı MiladiTakvim’e geçildi.Alaturka saat yerinedemilletler arası saat sistemine geçildi.

1931’de Ölçüler Kanunu çıkarıldı.Osmanlı devleti zamanında arşın, endaze, okka,şinik gibi ölçü birimleri kaldırıldı. Yerine tümdünya ülkelerinin kullandığı uzunluk ölçüsüolarak metre, ağırlık ölçüsü olarak kilogram sıvıölçüsü olarak da litre kabul edilmiştir.1935’te hafta tatili cuma gününden Pazargününe alınmıştır.

3. Soyadı Kanunu’nun Çıkarılması:

Osmanlı Devleti zamanında soyadı yoktu.Devlet kayıtlarında isimlerin yanına baba adıdoğum yeri ve lakabı yazılıyordu. Ancak budurum özellikle vergi ve askerlik konusundakarışıklıklara yol açıyordu. Soyadı Kanunuçıkarılarak herkesin bir soyadı almasıkararlaştırıldı.

TBMM, Mustafa Kemal’e “Atatürk”soyadını vermiştir.

4. Din Kurumlarının Düzenlenmesi:
Atatürk, dinin ve din kurumlarınınkullanılarak halkın sömürülmesine karşıydı.Birer dini kurum olan tekke, zaviye ve türbelerdini duygular kullanılarak halkın sömürüldüğüyerler olmuştu. Bu nedenle 1925’te çıkarılan birkanunla tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı.

5. Kadın-Erkek Eşitliğinin Sağlanması:

Kurtuluş Savaşı’nda erkeği ile omuz omuzasavaşan ve her türlü fedakârlığa katlanan Türkkadını her alanda erkeklerle eşit olmalıydı. Bunedenle kadın hakları ile ilgili bir çok yenilikleryapıldı.

 Okullarda kız-erkek ayrımına son verilerekkarma eğitime geçildi.
 Türk Medeni Kanunu çıkarılarak evlenme,boşanma, miras gibi konularda kadın erkekeşitliği sağlanmıştır. Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilereksiyasi alanda da kadın erkek eşitliği sağlanmıştır.

EKONOMİ ALANINDA YAPILAN İNKILAPLAR

Bir ülkenin yükselip çağdaş ve uygar birtoplum haline gelmesini sağlayan en önemliunsur ekonomidir. Ekonomik durumu zayıf olandevletler gelişemezler. Eğitim, sağlık, bayındırlıkgibi sorunlarını çözemezler. Hatta çoğu zamanbağımsızlığını bile koruyamazlar.Bundan dolayıAtatürk, ekonomi alanında da yenilikleryapılamasını sağlamıştır.

1. Tarım Alanında Yapılan Yenilikler:

Tarımda ıslah edilmiş tohum, gübre vemakine kullanılması teşvik edilmeyebaşlanmıştır.Örnek çiftlikler kurulmuş, ziraatokulları açılmıştır. Köylüden alınan âşar vergisikaldırılmıştır.

2. Sanayi Alanında Yapılan Yenilikler:

Sanayinin gelişmesi için “Sanayiyi TeşvikKanunu” çıkarılarak sanayi kuruluşlarınınkurulması ve özel teşebbüsün desteklenmesiamaçlanmıştır.

Devletçilik ilkesi benimsenerek “I. Beş YıllıkKalkınma Planı” uygulanmaya başlanmıştır.

3. Milli Ekonomi Politikasının Benimsenmesi:

Mustafa Kemal, ekonomik sorunları görmekve çözüm üretmek için İzmir’de İktisatKongresi’ni toplamıştır. Bu kongrede milliekonominin kurulması ve hammaddesi ülkeiçinde olan sanayi kuruluşlarına öncelikverilmesi kararlaştırılmıştır.

4. Kabotaj Kanunu’nun Çıkarılması:

Kabotaj Kanunu çıkarılarak Türk limanlarıarasında gemi işletme hakkı yabancılardanalınarak millileştirilmiştir.

5. Bayındırlık Faaliyetleri:

Osmanlı Devleti zamanında yeterli yolyapılmamıştı. Devletin son zamanlarında yapılanbir miktar demir yolu dışında ulaşım ilkelyollarla yapılıyordu. Cumhuriyetinkurulmasından sonra Atatürk, ülkenin gelişmesiiçin demir yolu ve kara yolu yapımına ağırlıkverilmesini sağlamıştır.

Düzenli kentleşmeyi sağlamak için şehirplanlamacılığına önem verilmiştir.

ATATÜRK İLKELERİ

Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsız,demokratik ve çağdaş özellikler kazanması içinbir takım ilkeler ortaya konulmuştur.

1- Cumhuriyetçilik
2- Milliyetçilik
3- Halkçılık
4- Laiklik
5- İnkılapçılık
6- Devletçilik

Atatürk İlkelerinin Ortak Özellikleri:

 Türk toplumunun ihtiyaçlarındandoğmuştur.

 Akla ve mantığa uygundur.

 Atatürk tarafından hem sözle hem deuygulama ile belirlenmiştir. Dış baskı ve zorlamayoktur.

 Bir bütündür, birbirlerinden ayrılamazlar.

CUMHURİYETÇİLİK

Cumhuriyet, demokratik bir yönetimşeklidir. Halkın kendi kendini yönetmesicumhuriyetçiliğin temel amacıdır.Cumhuriyetyönetiminde egemenlik millete aittir. Türk milletiseçtiği milletvekilleri aracılığıyla kendini yönetir.
Ulusal egemenlik, seçim, ulusal irade, çok partiliseçim, seçme ve seçilme hakkı gibi kavramlar builkeyle alakalıdır.

Özellikleri:

 Devlet başkanı ve millet vekilleri seçimlebelirlenir.

 Ülke, halkın seçtiği vekiller tarafındanyönetilir. Yönetimde demokrasi esastır.

 Vatandaşların hak ve özgürlükleri devletkoruması altına alınmıştır.

 Devlet işleyişi anaysa ve yasalara göreyapılır.

Cumhuriyetçilik İlkesi DoğrultusundaGerçekleşen İnkılaplar:

 Saltanatın kaldırılması
 TBMM’nin açılması
 Cumhuriyetin ilan edilmesi
 Halifeliğin kaldırılması
 Birden fazla siyasi partinin kurulması
 Kadınlara seçme seçilme hakkınınverilmesi
 Anayasanın hazırlanması

MİLLİYETÇİLİK

Atatürk’ün milliyetçilik ilkesi ulusalbirlik ve beraberliği temel alır. KaynağınıKurtuluş Savaşı oluşturur. Çünkü milliyetçilikilkesi Kurtuluş Savaşı kazanılmasında etkin birrol oynamıştır.

Atatürk’ün milliyetçilik ilkesi birleştiricive bütünleştiricidir. Türk ulusuna bağlı olan,kendini Türk sayan herkes Türk milletininbireyidir. Irkçılığa karşıdır.Atatürk milliyetçiliği, Türk ulusununbağımsızlığını her şeyin üstünde tutar.Akılcıdır, gerçekçidir.Ortak vatan, dil ve kader birliğikavramları bu ilkeyle ilgilidir.

Özellikleri:

oMilli birlik ve beraberliği esas alır.
oMilletini seven herkes ülkesinin kalkınmasıiçin çalışmalıdır.
oKendisini Türk ulusuna adayan herkesTürk’tür, ilkesini benimser.

Milliyetçilik İlkesi DoğrultusundaGerçekleşen İnkılaplar:

 Türk Dil Kurumunun açılması

 Kurtuluş Savaşı’nın kazanılması

 Türk Tarih Kurumunun açılması

 Yeni Türk Devleti’nin kurulması

 İstiklâl Marşı’nın kabulü

 Kabotaj Kanunun kabulü

 Harf İnkılabı

 Saltanatın kaldırılması

Tevhid_i Tedrisat Kanunu

 TBMM’nin açılması

Dikkat! Atatürk’ün gerçekleştirdiğiher inkılâp hareketinin özündemilliyetçilik ve laiklik yer almaktadır.

HALKÇILIK

Halk: Bir ülkede oturan, o ülkeyi bilen,geleceğini o ülkeye bağlamış insanların bütününehalk denilir.Halkçılık, devletin siyasi, ekonomik vekültürel alandaki hizmetlerin tüm halka yönelik olmasını amaçlayan bir ilkedir. Halkçılık ilkesi,toplumda sınıf ayrımına karşıdır. İşçi, memur,esnaf tüccar yasalar karşısında aynı haklarasahiptir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye ayrıcalıktanınamaz.

Özellikleri:

oHalk devlet yönetimine katılır.
oHerkes kanunlar önünde eşit haklara sahiptir.
oCumhuriyetçiliğin ve milliyetçiliğin doğal birsonucudur.

Halkçılık İlkesi DoğrultusundaGerçekleşen İnkılaplar:

 Saltanatın kaldırılıp, cumhuriyetyönetimine geçilmesi.

 Türk Medeni Kanunu’nun kabul edilmesi

Tekke,zaviye ve türbelerin kaldırılması

 Tevhidi Tedrisat Kanunu’nun kabulü

 Kılık kıyafette değişiklik yapılması

 Kadınlara seçme ve seçilme hakkınınverilmesi

 Aşar vergisinin kaldırılması

 Soyadı Kanunu’nun çıkarılması

 Hastane ve sağlık ocaklarının açılması

LAİKLİK

Laiklik; din ve devlet işlerininbirbirinden ayrılması, devlet kurumlarının vekurallarının dini ilkelere değil, akla ve bilimedayandırılmasıdır.

Laiklik ilkesinin kabul edilmesiyle devletyönetimi akla ve bilime dayandırılmıştır. Bu ilkedoğrultusunda hukuk siteminde, eğitim siteminde,sosyal yaşamda akılcı ve bilimsel değişiklikleryapılmıştır.Türk toplumunun çağdaşlaşma yoluaçılmıştır.

Özellikleri:

oDevlet yönetiminde din ve devlet işleribirbirinden ayrı tutulur.

oAkla ve bilime önem verilir, yasalar dinkurallarına dayandırılamaz.

oDüşünce ve inanca saygı esastır. Herkesininanç özgürlüğü vardır.

Laiklik İlkesi DoğrultusundaGerçekleşen İnkılaplar:
 Saltanatın kaldırılması

 Halifeliğin kaldırılması

 Türk Medeni Kanunu’nun kabul edilmesi

 Medreselerin kapatılması

 Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması

 Diyanet Din işleri Başkanlığı’nınkurulması

 Anayasadan “Devletin dini İslâm’dır”maddesinin kaldırılması

 Tevhidi Tedrisat Kanunu’nun kabuledilmesi

Dikkat! 1937’de laiklik ilkesi anayasayagirmiştir.

DEVLETÇİLİK

Devletin ekonomik hayatın içinde yeralmasıdır. Yani gerektiğinde fabrika ve şirketkurup işletmesidir. Bu ilke ekonomiyle ilgilidir.Devletçilik ilkesi, büyük sermayegerektiren ağır sanayi işletmelerinin kurulmasıamacıyla uygulamaya konmuştur.Bu sayededemir çelik, dokuma, cam ve şeker dalları kısasürede kurulmuştur.

Devletçilik ilkesi, ekonomik kalkınmanınyanında sosyal ve kültürel kalkınmayı da amaçlar.

Özellikleri:
o
Devletin ekonomik, sosyal ve kültürelalanda kalkınmasını amaçlamıştır.
oVatandaşların özel iş yerleri kurmalarınıdestekler ve örnek olur.
oDevlet, ülkedeki ekonomik kaynaklarıbelirler ve işletir.

Devletçilik İlkesi DoğrultusundaGerçekleşen İnkılaplar:

 İzmir İktisat Kongresi’nin yapılması.

 Sümerbank ve Etibank gibi devletbankalarının kurulması

 Karabük Demir-Çelik Fabrikasınındevlet tarafından kurulması

 Tarımda modern yöntemlerinuygulanması

 Maden Tetkik Arama Enstitüsününaçılması

 Kabotaj Kanunu’nun kabulü

 Demir yollarının devletleştirilmesi

İNKILAPÇILIK

İnkılap: Eskimiş, çağdışı kalmış bir toplum vedevlet düzeninin daha iyi bir duruma getirilmesiiçin yapılan köklü değişikliklerdir.

İnkılapçılık ilkesi; Türk toplumunun sürekligelişmeye, yenileşmeye açık olmasını sağlamıştır.

İnkılapçılık ilkesi sürekli yeniyi, iyiyi, güzeliesas almıştır.

Özellikleri:

oKurumların sürekli yenilenmesi, çağaayak uydurması anlamına gelir.

oGelişmesi durmuş olan bütün kurum vekuruluşları kaldırıp yerine daha yeni ve dahaçağdaş olanını getirir.

oBütün yenilikler bu ilke doğrultusundayapılmıştır.

İnkılapçılık İlkesi DoğrultusundaGerçekleşen İnkılaplar:

Gerçekleştirilen bütün inkılaplar bu ilkeninuygulama örnekleridir.

ATATÜRK’ÜN SON GÜNLERİ

Atatürk’ün Türk milletini hak ettiğiçağdaş toplumlar seviyesine çıkarmak için ülkeiçinde pek çok inkılap geçirmiştir.Milletine, iyinin ve doğrunun yolunugösterdi. Kendisini düşünmeden yaptığı buçalışmalar genç sayılabilecek bir yaşta sağlığınınbozulmasına neden oldu. 1938 yılı başlarındaBursa’ya yaptığı bir gezi sırasında hastalananAtatürk Çankaya Köşk’ünde bir süre dinlendi.Sağlık kontrolünden geçirildi.

Mayıs ayında güney illerini kapsayan birinceleme gezisi kendisini yorduğu için yenidenhastalandı. Ankara’ya döndü. Oradan da tedaviolmak ve dinlenmek için İstanbul’a gitti.Ancak aynı dönemlerde dış politikada dahayati gelişmeler yaşanmaktaydı. Fransa’nınHatay’dan çekilmesinden sonra Hatay’ın durumubelirsiz bir hal almıştı.Atatürk; Hatay’ınTürkiye’ye katılmasına büyük önem vermekteydi.Bu nedenle doktorların kesin dinlenmesitalimatına rağmen Hatay’a gitti. Buradaincelemelerde bulundu. Bu durum Hatay halkıüzerinde önemli etki bıraktı. Yapılan oylamasonucu Hatay aynı yıl Türkiye’ye katıldı.

Bu yoğun tempo Atatürk’ün hastalığınınartmasına neden oldu. Tüm dünyaya örnek olanbüyük önder, 10 Kasım 1938 yılında saat dokuzubeş gece İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda hayatagözlerini yumdu.Bu haber Türk milletini vebütün dünyayı derin bir üzüntüye boğdu.

19 Kasım günü naaşı, top arabasıyla GülhaneParkı’na götürüldü.Buradan Yavuz zırhlısı ileİzmit’e oradan da özel bir trenle Ankara’yagetirildi.

21 Kasım 1938 tarihinde yabancıdevletlerinde gönderdiği askeri birliklerle temsilettiği büyük bir devlet töreni yapıldı. Naşı,Etnoğrafya Müzesi’nde hazırlanan geçici kabrekonuldu.



~ ~


sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

2. ÜNİte : adim adim tüRKİye konu özeti iconAdim adim tüRKİye değerlendirme testi

2. ÜNİte : adim adim tüRKİye konu özeti iconAdim adim tüRKİYE

2. ÜNİte : adim adim tüRKİye konu özeti icon7. sinif yeni MÜfredata uygun konu özeti ÜNİte (TÜrk tariHİnde yolculuk böLÜM)

2. ÜNİte : adim adim tüRKİye konu özeti icon21. yüzyıla adım atmış olduğumuz bu ilk yıllarda, ciddi düzeyde mali...

2. ÜNİte : adim adim tüRKİye konu özeti iconÜNİTE: TÜrk tariHİnde yolculuk / konu: TÜRKİye selçuklu devleti

2. ÜNİte : adim adim tüRKİye konu özeti iconSÜre süRE: 6 ders saati ÜNİte üNİte adi: Bİr kahraman doğuyor ay hafta saat konu

2. ÜNİte : adim adim tüRKİye konu özeti iconSosyal biLGİler sinif üNİte konu çalişma kâĞidi

2. ÜNİte : adim adim tüRKİye konu özeti icon2. ÜNİte dünya güCÜ: osmanli devleti (1453-1600) konu istanbul'un fethi

2. ÜNİte : adim adim tüRKİye konu özeti iconProje özeti

2. ÜNİte : adim adim tüRKİye konu özeti iconYÖnetiCİ Özeti


öykü




© 2000-2018
kişileri
o.ogren-sen.com