ÖNSÖz ve teşekküR


sayfa5/8
o.ogren-sen.com > Tıp > Evraklar
1   2   3   4   5   6   7   8

2.mekansal veritabanlArı

2.1.Veritabanı Yönetim Sistemleri



Günümüzde hemen hemen tüm veri kullanılan alanlarda Veritabanı Yönetim Sistemleri (VTYS) olmadan hiçbir şey yapılamaz hale gelmiştir. Çok basit bir web uygulamasından, çok büyük şirketlerin ağır verilerine kadar pek çok alanda veritabanı uygulamalarına ihtiyaç duyulmaktadır. Birbirinden farklı isimlerle anılan bu programlar için bir çok nesne birbiri ile aynı temel işlevi yerine getirmekte olup, yaklaşık olarak aynı teorilere dayanarak çalışmaktadırlar. VTYS, bir veritabanı oluşturmak, veritabanını düzenlemek, geliştirmek ve bakımını yapmak gibi çeşitli karmaşık işlemlerin gerçekleştirildiği birden fazla programdan oluşmuş bir yazılım sistemidir. Ya da diğer bir deyişle veritabanlarını kurmayı, yaratmayı, tanımlamayı, işletmeyi ve kullanmayı sağlayan programlar topluluğuna “veritabanı sistemi” ya da “veritabanı yönetim sistemi” (database management system –DBMS) denir[2].

VTYS’ler fiziksel hafızayı ve veri tiplerini kullanıcılar adına şekillendirip denetleyen ve kullanıcılarına standart bir SQL arayüzü sağlayarak onların dosya yapılar, veri yapısı, fiziksel hafıza gibi sorunlarla ilgilenmek yerine veri giriş-çıkışı için uygun arayüzler geliştirmelerine olanak sağlayan yazılımlardır. VTYS’de verileri tutmak üzere bir çok türde nesne ve bu nesnelere erişimleri düzenlemek üzere kullanıcılar, roller ve gruplar yer alır. Her bir kullanıcının belli hakları vardır. Bu haklar kısıtlanabilir. Örneğin bir tablo ya da programcığı bir kullanıcı kullanabilirken bir başkasının hakları veritabanı yöneticisi tarafından kısıtlanmış olabilir. Veritabanları verileri saklama ve onlara erişme bakımından farklı tiplere ayrılır:

3.2.1.1 Hiyerarşik Veritabanları



Bu veritabanı tipi, ana bilgisayar ortamlarında çalışan yazılımlar tarafından kullanılmaktadır. Bu türde en çok kullanılan yazılım, IBM tarafından çıkarılan IMS' dir. Uzun bir geçmişe sahip olmasına rağmen, PC ortamına uyarlanan hiyerarşik veri tabanları yoktur. Hiyerarşik veri tabanları, bilgileri bir ağaç (tree) yapısında saklar. Kök (Root) olarak bir kayıt ve bu köke bağlı dal (branch) kayıtlar bu tip veritabanının yapısını oluşturur.

4.2.1.2 Ağ Veritabanları



Hiyerarşik veri tabanlarinin yetersiz kalmasından dolayı bilim adamlarının ortak çalışması sonucu ortaya konulmuş bir veri tabanı türüdür. Ağ veri tabanları verileri ağaçların daha da gelişmiş hali olan graflar (ağacın kendisi de özel bir graftır.) şeklinde saklarlar. Bu yapı en karışık yapılardan biridir.

5.2.1.3 İlişkisel Veritabanları



Edgar Frank Codd Tarafından Geliştirilmiştir. Bu sistemde veriler tablo şeklinde saklanır. Bu veri tabanı yönetim sisteminde; veri alış verişi için özel işlemler kullanılır. Bu işlemlerde tablolar operandlar olarak kullanılır. Tablolar arasında ilişkiler belirtilir. Bu ilişkiler matematiksel bağıntılarla (ilişkilerle) temsil edilir. Günümüzde hemen hemen tüm veri tabanı yönetim sistemleri ilişkisel veri modelini kullanırlar. İlişkisel modeli 1970 yılında Codd önermiştir. Bu model, matematikteki ilişki teorisine (“the relational theory”) dayanır. İlişkisel veri modelinde (Relational Data Model) veriler basit tablolar halinde tutulur. Tablolar, satır ve sütunlardan oluşur.

Bilgisayar ortamında veri saklama ve erişiminde geçmişten günümüze değişik yöntemler ve yaklaşımlar kullanılmıştır. Bunlardan Geleneksel Yaklaşım (Dosya - İşlem Sistemi) verileri ayrı ayrı dosyalarda gruplamaya dayanır. Verileri saklamak için programlama dillerinde kullanılan sıralı (Sequential) ve rastgele (Random) dosyalama sistemleri gibi. Birbiriyle ilgili olan ve aynı gruba dahil olan veriler bir dosyada, bir başka gruba dahil olan veriler de başka bir dosyada tutulurdu.Geleneksel Yaklaşımın birçok sakıncası vardır ve bu sakıncaların beraberinde getirdiği sorunların üstesinden gelebilmek için de Veri Tabanı Yaklaşımı zamanla Geleneksel Yaklaşımın yerini almıştır. Günümüzde veriler artık Veri Tabanı Yaklaşımı ilkesine göre VTYS’ lerde tutulmakta ve işlenmektedir.
Aynı veri değişik kişilerin PC’lerinde veya değişik bilgisayarlarda tekrar tekrar tutulmaz; veri tekrarı (data redundancy) azaltılır ya da yok edilir.

Veri tutarlılığı (data consistency) : Aynı verinin değişik yerlerde birkaç kopyasının bulunması “bakım” zorluğu getirir: bir yerde güncellenen bir adres bilgisi başka yerde güncellenmeden kalabilir ve bu durum veri tutarsızlığına (“data inconsistency”) yol açar.

Veri paylaşımı / Eşzamanlılık (concurrency) : Veri tabanı yönetim sistemi (VTYS) kullanılmadığı durumlarda veriye sıralı erişim yapılır. Yani birden çok kullanıcı aynı anda aynı veriye erişemez. Bir VTYS’de ise verinin tutarlılığını ve bütünlüğünü bozmadan aynı veritabanlarına saniyede yüzlerce, binlerce erişim yapılabilir.

Veri bütünlüğü (data integrity): Bir tablodan bir öğrenci kaydı silinirse, öğrenci varolduğu diğer tüm tablolardan silinmelidir.

Veri güvenliği (data security) : Verinin isteyerek ya da yanlış kullanım sonucu bozulmasını önlemek için çok sıkı mekanizmalar mevcuttur. Veri tabanına girmek için kullanıcı adı ve şifreyle korumanın yanı sıra kişiler sadece kendilerini ilgilendiren tabloları ya da tablo içinde belirli kolonları görebilirler.

Veri Bağımsızlığı (data independence) : Programcı, kullandığı verilerin yapısı ve organizasyonu ile ilgilenmek durumunda değildir. VERİ BAĞIMSIZLIĞI, VTYS’lerinin en temel amaçlarındandır.
VTYS programlarından bazıları şunlardır;
ArcSDE : ArcSDE VTYS’si RDBMS içerisinde saklanan coğrafi verileri sorgulamak, analiz etmek ve düzenlemek amacıyla kullanılan ESRI ArcGIS ailesi ürünlerindendir. IBM, DB2, Informix, Microsoft SQL Server ve Oracle üzerindeki coğrafi verilerin ArcView, ArcEditor ve ArcInfo gibi ArcGIS Desktop ürünlerine bilgi sunulmasını sağlayan önemli bir bileşendir. Coğrafi veri için ortak bir model sunmaktadır. Mekansal veriler, RDBMS için önem arzeden veri import ve export programları kullanmak suretiyle, bir RDBMS’ten başka birine veri kaybı olmadan kolaylıkla taşınabilmektedir. ArcSDE, nokta(point), çizgi(line) ve alan(polygon) gibi geometrik veriler veritabanına eklenirken bozuk yapılı geometrilerin eklenmesine izin vermeyerek veri bütünlüğünü de korumaktadır.

MS SQL Server : Bir orta ve büyük ölçekli VTYS’dir. SQL’e eklentiler yazmak için T-SQL’i destekler.

Oracle : Daha çok yüksek ölçekli uygulamalarda tercih edilen bir VTYS’dir. SQL’e eklentiler yapmak için PL/SQL geliştirilmiştir. OGC standartlarını desteklemektedir. Spatial teknoloji; MDSYS şeması, spatial indeks mekanizması, spatial analiz işlemleri için fonksiyonlar, prosedürler ve operatörler, tuning işlemleri için operatörler, topoloji veri modeli, netwok data model oluşturulması, GeoRaster veriler üzerinde analizlerin yapılabilmesi gibi özellikleri içerir.

MySQL : Genellikle Unix-Linux temelli Web uygulamalarında tercih edilen bir VTYS’dir. Açık kod bir yazılımdır. Küçük-orta ölçeklidir. Özellikle Web için geliştirilmiş bir VTYS’dir denilebilir.

Postgre SQL : Bu da MySQL gibi açık kod bir VTYS’dir.

MS Access : Çoklu kullanıcı desteği yoktur. İşletim sisteminin sağladığı güvenlik seçeneklerini kullanır. Bunun yanında belli sayıda kayda kadar (1000000 civarı) ya da belli bir boyutun (yaklaşık 25MB) altına kadar bir sorun çıkartmadan kullanılabilecek bir küçük ölçekli VTYS’dir.

Advantage : Türk programcılar tarafından geliştirilen bir orta ve büyük ölçekli VTYS’dir.

1   2   3   4   5   6   7   8


öykü




© 2000-2018
kişileri
o.ogren-sen.com