’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari


sayfa1/3
o.ogren-sen.com > Ekonomi > Evraklar
  1   2   3
Osmanlı Mimarisi

Osmanlı mimarisi Osmanlı İmparatorluğu’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari eserleri kapsar.

Her ne kadar farklı dönemlerdeki ihtiyaca ve teknolojiye göre farklı yapı türleri inşa edilmişse de, genelde Osmanlı’nın hakim olduğu bölgelerde camiler ve çevresinde yapıların inşa edilmesi sıklıkla rastlanan bir olgudur. Camiler çevreleri bir sürü sosyal müessese ile örülür ve bir "külliye" teşkil ederler.

Mimar Sinan'ın dünya tarihinin en büyük mimarlarından biri olduğunda hususunda görüşler mevcuttur. Bir asır yaşayan ve son yarım asrını mimarbaşı olarak geçiren Sinan şu eserleri yapmıştır. 81 cami, 50 mescid, 55 medrese,19 türbe, 14 imaret, 3 hastahane, 7 su bendi (baraj), 8 köprü, 16 kervansaray, 33 saray, 32 hamam, 6 mahzen, 7 d'arulkurrâ. Bu 441 eser bütün imparatorluğa dağılmıştır.[1]

Tarih 

Erken Osmanlı dönemi

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/robevihouse.jpg/200px-robevihouse.jpg http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/blue_mosque_istanbul_2007_roof.jpg/200px-blue_mosque_istanbul_2007_roof.jpg

Makedonya'nın Ohri şehrinde geleneksel Türk Evi Sultanahmet Camii iç görünüşü,İstanbul

Osmanlı İmparatorluğu'nun kurulmasıyla,1300-1453 yılları ilk kuruluş ve ilk osmanlı dönemi, Osmanlı sanatının yeni fikirler aradığı dönemdi. Bu dönem üç tip camiye tanıklık etti: katlı, tek kubbeli ve alt plan açılı camiler. Hacı Özbek Camii (1333), İznik (Osmanlı sanatının ilk önemli merkezi) tek kubbeli Osmanlı camiine ilk örnektir. Osmanlı ilk dönemlerindeki diğer cami plan türü de yan mekanlı camilerdir. Bunun ilk örneğini İznik Orhan Camii teşkil eder.

Lale Devri (1703-1757) 

Bu dönemin başlamasıyla, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki üst sınıf ve elit tabaka açık ve genel alanları sıklıkla kullanmaya başladı. Geleneksel ve içe dönük toplum değişmeye başladı. Çeşmeler ve sahil kıyısında residanslar popüler hale geldi, Aynalıkavak Kasrı gibi. Bir su kanalı (diğer adı Cetvel-i Sim), piknik alanı Kağıthanedinlenme alanı olarak tesis edildi. Lale devrinin Patrona Halil isyanı ile son bulmasına rağmen, o batılılaşma davranışının bir modeli oldu. 1720-1890 yılları süresinde Osmanlı mimarisi klasik dönem prensiplerinden saptı. III. Ahmet'in ölümüyle, I. Mahmut satanatı aldı (1730-1754). Bu dönem Barok stili camilerin inşaasına başlanıldığı dönemdi.

Barok dönemi (1757-1808) 

Bu dönemin yapıları içinde dairesel, dalgalı ve kıvrımlı hatlar ağır masmaktadır. Bunları büyük örnekleri Nur-u Osmaniye CamiiZeynep Sultan CamiiLaleli Camii,Fatih MezarıLaleli Çukurçeşme HanıBirgi Çakırağa YalısıAynali Kavak Yazlığı ve Selimiye Kışlası dır. Mimar Tahir zamanın en önemli mimarıdır.

İmparatorluk dönemi (1808-1876)

Nusretiye CamiiOrtaköy CamiiSultan Mahmut Mezarı, Mevlevi Dervişleri'nin Galata LocasıDolmabahçe SarayıBeylerbeyi SarayıSadullah Paşa YalısıKuleli Kışlası batılılaşma uygulamalarıyla parelel bir şekilde yürüyen en önemli örneklerdir. Balyan Ailesi döneme damgasını vuran mimarlardır.

Son dönem (1876-1922) 

Pertevniyal Valide Sultan Camii, Şeyh Zafir Binalar Grubu, Haydarpaşa Eczacılık Okulu, Duyun-u Umumiye Binası, İstanbul tapu senedi Ofisi, Büyük Postane Binası, Laleli Harikzedegan Apartmanları Eklektisizm stilinin hakim olduğu zamanın en önemli yapılarındandılar. R. D'AroncoA. Vallaury zamanın önde gelen mimarlarıydılar.

Camiler 

Osmanlı her çeşit yapı yapmıştır. Fakat en önemlileri şüphesiz camilerdir. Cami bir şehirde merkez teşkil ediyor ve pek çeşitli binalar etrafını çevirerek bir kültür sitesi halini alıyordu. Bunlara "Selâtin Camii" deniliyordu. Başta padişahlar olmak üzere hânedan mensuplarının yaptırdıkları daha çok bu şekildeydi. Camilerde çini, mermer, tahta veya sıva üzerine nakış gibi süslemeler vardır.

Osmanlı Mimari Birimleri

Tekke

Tekke, (ArapçaتكيهtekyeTarikattan olanların barındıkları, ibadet ve tören yaptıkları yer, dergâh gibi yapılardır. Devlet-i Âliye-yi Osmâniyye döneminde tekke anlamında dergâhâsitane sözcükleri kullanılmıştır. Bazı tarikatlarda hankâh ve âsitane yalnızca merkez tekkeye denir.

Tekke yapılarının büyüklüğü tarikatlara göre değişir. Tek bir mekândan oluşan tekkelerin yanı sıra, geniş alana yayılmış birçok yapıyı barındıran külliye görünümlü tekkeler de vardır. Tekkelerin tek bir mekândan oluşanları genellikle tarikata bağlı kişilerin haftanın belirli günlerinde bir araya geldikleri, tarikata özgü törenleri düzenledikleri yapılardır. Birden çok mekândan oluşanlarda ise tarikat etkinliği daha geniş ve süreklidir. Böyle tekkelerde, genellikle şeyhin ailesiyle orturduğu ayrı bir yapı, dervişlerin sürekli ya da geçici olarak barındıkları yapılar, aşevi, çamaşırhane, hamam gibi yerler ve tarikata bağlı kişilerin toplanıp ayin, sohbet ya da zikir denilen törenlerini düzenledikleri ayrı bir mekân bulunur. Merkez tekkeler doğal olarak daha çok mekândan oluşur. Örneğin Bektaşi tarikatının merkezi olan, Nevşehir'e bağlı Hacıbektaş ilçesindeki Hacı Bektaş Veli Dergâhı üç avluya açılan bir yapılar topluluğu biçimindedir. Bu yapıların başlıcaları Hacı Bektaş Veli Türbesi, Balım Sultan Türbesi, aşevi,kilerevimihmanevi, çamaşırhane, hamam, meydanmuhabbet divanı ve mescittir. Eskiden var olduğu bilinen erzakevi ile ekmekevi yıkılmıştır. Mevlevi tarikatının merkezi olan Konya'daki Mevlana Dergâhı da Mevlana Türbesisemahanemescit, mutfak, derviş hücreleri ile dede ve çelebi dairelerinden oluşur. Tekkeler içinde tarikat büyüklerinin gömüldüğü türbeler, tekke bahçesinde de daha çok dervişlerin gömüldüğü, hazire adı verilen küçük mezarlıklar bulunur.

Türkiye'de 1925'te çıkarılan bir yasayla tekkeler kapatılmış, tarikat etkinlikleri de yasaklanmıştır. Sonradan bazı tekke yapıları müze olarak ziyarete açılmıştır.

Önemli Tekkeler

Referanslar

  • Türk Tasavvuf Tarihi Araştırmaları "Tarikatlar, Tekkeler, Şeyhler", Mustafa Kara, Dergah Yayınları (2005)

  • Tekkeler ve Zaviyeler, Mustafa Kara, Dergah Yayınları (1999)

  • Din Hayat Sanat Açısından Tekkeler ve Zaviyeler, Mustafa Kara, Dergah Yayınları (1990)

Yalı (konut)

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/edibefendi.jpg/200px-edibefendi.jpg

Boğaziçi'nde Edip Efendi Yalısı

Yalı deniz kıyısına bitişik, çoğunlukla tarihi ve ahşap ağırlıklı yapıdır. Terim günümüzde, yalıların en ünlüleri olan Boğaziçi yalıları ile eşdeğer anlamda da kullanılmaktadır. Geçmişte, "konut, ev, yapı" anlamı ile sınırlı kalmaksızın, "deniz kıyısı, sahil" anlamını da içermiştir. Bodrum'daki Bitez yalısı, kuş türü yalıçapkını, deyim olarak "yalıkazığı", "Yalı kenarında zülfüm tararım" türküsü, Kırım'daki Yalıboyu bölgesi bu eski anlamın izleridir.

Boğaziçi yalıları 

İstanbul Boğazı kıyı şeritleri boyunca uzanmış toplam 620 yalı, bir yandan İstanbul şehrinin simgelerinden biri olup, bir yandan da "yalı" teriminin karşılık geldiği olgu halini almıştır. Bu yalıların çoğunluğu 19. yüzyıldan kalma olup, bazılarının tarihi daha da eskiye uzanmaktadır. Sahipleri, el değiştirme şartları, tanık oldukları tarihi olaylar, ağırladıkları ünlü kişiler ile herbirinin ayrı bir hikâyesi vardır. En eski yalı Kanlıca'da bulunan, divanhanesi ve müştemilatı günümüze ulaşmış 1699 tarihliAmcazade Köprülü Hüseyin Paşa yalısıdır. Avrupa yakasındaki en eski yalı ise, 1780'de inşa edilmiş olan ve 19. yüzyıl sahiplerinden birinin ismi ile anılan "Şerifler Yalısı"dır.
  1   2   3

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari iconArtaş Grubu’nun Atakent’te inşa ettiği Avrupa Konutları Atakent 3’ün...

’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari iconBir duyguyu, düşünce, olay veya izlenimin sözlü veya yazılı olarak...

’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari iconZor soru. Karakter olarak, birey olarak evet yer altındayım

’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari iconLozan bariş antlaşmasi (20 Kasım 1922 – 4 Şubat 1923, 23 Nisan 1923-24 Temmuz 1923)

’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari iconErmeni sorununun uluslararası diplomasinin konusu (!) olmadan önce...

’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari iconÇevre Bakanlığından: Çİmento fabrikalarinda atiklarin alternatif...

’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari iconB2B yani Business to Business veya işten işe tanımı kurum ve kuruluşlar...

’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari iconTo be fiili Ingilizce de istisna bir fiildir. Cümle içerisinde kullanılırken...

’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari iconBir süreç olarak, farklı ulusal devletlere ait ekonomik birimler...

’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari iconTьrk dilinin ortaya з?k?? tarihi kesin olarak bilinememektedir. Tьrkзenin...
Зa?atay Tьrkзesi metinlerinden (Muhвkemetь'l-Lьgateyn, ?ecere-i Tьrki, ?ecere-i Terвkime) takip etmek mьmkьndьr


öykü




© 2000-2018
kişileri
o.ogren-sen.com