Ülkemizde doğal varliklar ve tariHÎ mekânlar


o.ogren-sen.com > öykü > Evraklar
2. ÜNİTE : I.BÖLÜM

ADIM ADIM TÜRKİYE KONU ÖZETİ


ÜLKEMİZDE DOĞAL VARLIKLAR VE TARİHÎ MEKÂNLAR


Ülkemiz, en eski çağlardan itibaren önemli bir yerleşim merkezi olmuştur. Bunda hem iklimin yaşamaya elverişli olması; hem de verimli toprakların bulunması etkilidir.Yurdumuzun bu özellikleri tarih boyunca pek
çok uygarlığa ev sahipliği yapmasını sağlamıştır.

Doğal Varlıklarımız:

Doğada insan eli değmeden oluşan ve gezilip görülebilecek özelliği olan unsurlara doğal varlık denir. Dağ, deniz, ova ırmak, göl,orman vb. gibi

  • Doğal varlıkların yapılışında insanlar görev almamışlardır.

  • Doğanın kendisinde var olan coğrafi unsurlardır.

  • İnsanlar tarafından sonradan keşfedilmiş ve çevresine yeni yerleşim yerleri kurulmuştur.

Ülkeler, doğallığın bozulup kaybolmaması için o bölgeyi koruma altına alırlar.

Denizler, deniz kıyıları, adalar, doğal oluşumlar, karlı dağlar, göller, ırmaklar,ormanlar ve milli parklar turistlerin gezip konakladığı başlıca yerlerdir.

Ülkemizdeki güzelliklerden biri de doğal parklardır.Doğal parklar, manzarası ve farklı nitelikleri olduğundan

koruma altına alınmış yerlerdir.En bilinen doğal parklar arasında; Kuş Cenneti, Uludağ, Yedigöller vardır.
Yurdumuzun Belli Başlı Doğal Güzellikleri

Damlataş Mağarası - Antalya

Pamukkale Travertenleri – Denizli

Manavgat Şelalesi – Antalya

Saklıkent – Muğla

Kelebekler Vadisi – Muğla

Cennet ve Cehennem Mağaraları – Mersin

İnsuyu Mağarası – Burdur

Kuş Cenneti – Balıkesir

Abant Gölü – Bolu

Ağrı Dağı – Ağrı

Peri Bacaları – Nevşehir


Tarihi Eserlerimiz

Tarihi eserler, geçmiş uygarlıklardan bugüne kadar kalan din, bilim, düşünce, sanat,edebiyat ve mimari gibi alanlarda ortaya konan eserlerdir.

  • Tarihi eserler insanlar tarafından yapılmışlardır.

  • Tarihi eserler koruma altındadırlar. Zarar görmemeleri için korunurlar.

  • Tarihi eserler insanlığın ortak mirası olduğundan ziyaretçilere açık tutulur.

Ülkemiz, tarihi eserler bakımından çok zengindir.Ülkemizde yer alan tarihi zenginlikler yüzyıllar öncesini günümüze taşır.Ülkemizin hangi yöresine gidersek gidelim çok sayıda tarihi eserle karşılaşmak mümkündür. Bunun sebebi ise,yurdumuzun inlerce yıldır bir çok medeniyete ev sahipliği yapmasıdır.

Saraylar, evler, köprüler, tiyatrolar, kaleler,camiler, kiliseler, hamamlar, ve kervansaraylar tarihi eserlere örnek verilebilir.

Miras:Bir neslin kendinden sonra gelen nesle bıraktığı her şeye miras adı verilir.

Tarihi Miras:Geçmiş uygarlıklardan günümüze kalan ve insanlık için değer taşıyan eserlerin tümüdür.

Ortak Miras:Tüm insanlık için değer taşıyan tarihi, doğal ve kültürel varlıkların tümü. Yazı alfabe, bilimsel

buluşlar, Peribacaları, Çin Seddi, Mısır Piramitleri, Taç Mahal gibi.

Saray:Eskiden hükümdarların, önemli eyalet yöneticilerinin oturdukları ve ülkeyi yönettikleri yerdir.

Cami:Müslümanların ibadethanesidir.

Kilise:Hıristiyanların ibadethanesidir.

Havra:Musevilerin ibadethanesidir.

Türbe:Önemli kişiler için yapılmış anıt mezar niteliğinde olan ve içinde mescit de bulunan yapıdır.

Medrese:Müslüman ülkelerde orta ve yüksek eğitimin yapıldığı eğitim kurumlarına medrese denir.

Külliye:Bir caminin çevresinde cami ile birlikte kurulmuş medrese, imaret, sebil, kitaplık, hastane vb. yapıların bütünü.

Darüşşifa:Eskiden hastanelere verilen addır.

Kümbet:Anıt mezarlara kümbet denir.

Hisar:Bir şehrin veya önemli bir yerin korunması için taştan yapılmış, yüksek duvarlı ve kuleli, çevresinde hendekler bulunan küçük kalelere hisar denir.

Ozan:Saz çalarak şiirler, deyişler ve destanlar söyleyen halk sanatçısı, saz şairi, aşık.

Kale:Düşman saldırılarından korunmak için yapılmış etrafı surlarla çevrili askeri yapıların bulunduğu bölgedir.
Harabe:Yıkılmış veya yıkılmaya yüz tutmuş yapılara harabe denir.

Kervansaray:Selçuklular ve Osmanlılar döneminde yolcuların ve ticaret kervanlarının ihtiyaçlarını karşılayıp güvenliklerini sağlamak için yapılmış büyük konaklama yerleridir.

İmarethane:Ücretsiz yemek dağıtılan aşevi.

Sahaflar:Özellikle eski kitapların satıldığı yerdir.
TARİHİ GÜZELLİKLERİMİZ

Selimiye Cami – Edirne

Yeşil Türbe – Bursa

Efes Antik Kenti – İzmir

Topkapı Sarayı – İstanbul

Nemrut Harabeleri – Adıyaman

Artemis Tapınağı – İzmir

Sümela Manastırı – Trabzon

Aspendos Tiyatrosu – Antalya

Apollon Tapınağı – Aydın

Troia Antik Kenti – Çanakkale

Balıklı Göl – Şanlıurfa

Zeugma Antik Kenti – Gaziantep

Ani Harabeleri – Kars
Dünya Miras Listesi

Tüm dünya için önemli bir de­ğer taşıdığı UNESCO'ya bağlı Dünya Miras Komitesi tarafından belirlenmiş ve bulundukları ülkenin devle­ti tarafından korunması garanti edilmiş doğal ve kül­türel varlıkların listesidir. Böyle bir liste oluşturmada­ki amaç, tüm insanlığın malı olan değerlerin korun­masında uluslararası İş birliğini mümkün kılmaktır.

Ülkemizin, dünya miras listesinde yer alan doğal ve kültürel varlıklarından bazıları şunlardır:

  • İstanbul'un tarihî alanları,

  • Göreme Millî Parkı ve Kapadokya,

  • Divriği Ulu Camii ve Darûşşifası,

  • Hattuşaş,

  • Nemrut Dağı,

  • Xanthos (Santos) - Letoon,

  • Hierapolis - Pamukkale,

Safranbolu Şehri.

Truva Arkeolojik Kenti


KÜLTÜR

Kültür bir toplumun tarihi gelişme süreci içinde meydana getirdiği maddi ve manevi değerlerin bütünüdür. Toplumun kendisine ait olan ve onu diğer toplumlardan farklı kılan değerler bütünüdür. Dil,din,örf,adet,gelenek ve görenekler,ahlak kuralları,giyim kuşam şekli,yemek çeşitleri kültürel unsurlardandır.Ayrıca eğlenme şekli,halk oyunları,düğün ve nişan törenleri,dini ve milli bayramlar,özel günler de toplumun kültürünü yansıtan ögelerdir.

Kültür, ülkeden ülkeye değişebileceği gibi bir ülke İçinde bölgeden bölgeye hatta yöreden yöreye de değişebilir. Birbirine komşu olan iki köy arasında bile konuşma şivesi, düğün ve nişan geleneği, giyim ve kuşam sekli gibi kültürel değerler konusunda az ya da çok farklılık olabilir. Buna "kültürel farklılık" denir.Bir başka deyişle Kültürel farklılık kültürel ögelerin farklı bölgelerde veya ülkelerde çeşitli yönleriyle birbirinden farklı olmasıdır.

Dini inançlar, gelenekler, görenekler, örf ve adetler kültürün en önemli öğeleridir. Ülkemizde bu tip kül­türel değerler özenle yaşatılmaktadır. Dini ve milli bayramlar, düğün ve nişan törenleri, hasta ve akraba ziyaretleri, misafirlikler kültürel değerlerimizin yaşa­tılmasında önemli bir yere sahiptir. Türk kültürü dün­yanın en zengin kültürlerindendir.

DİN:Kutsal ve ahlaki nitelikleri ,çeşitli ayin,değer ve kuralları olan inançlar bütününe verilen isim veya değerdir. İslamiyet ,Hristiyanlık,Musevilik gibi

GELENEK: Bir toplumda eskilerden kalmış,saygın tutulup kuşaktan kuşağa aktarılan ,yaptırım gücü de olan kültürel alışkanlık ve davranışlardır.Kız isteme,düğün törenleri,kına gecesi gibi..

GÖRENEK: Bir şeyi eskiden görüldüğü gibi yapma alışkanlığı,adet.Misafire kahve ikram etme,sağ elle yemek yeme gibi…

ÖRF:Yasa olmadığı halde toplumun bireyleri arasında ortak alışkanlık olarak uygulanan akla uygun ,dince iyi kabul edilen davranış ve kurallardır.Büyüklere saygılı olmak,hile yapmamak gibi…

ADET:Bir toplumda nesilden nesile geçen ,halk arasında uygulanan iyilik ve kötülük,değer hükümlerine göre yapılması ve yapılmaması gereken davranışları belirten kurallardır.Gelinlik giymek gibi….
Yöreler arasındaki bu kültürel farklılıkların sebepleri şunlardır:

 Türkiye’nin yeri, coğrafi konumu,
 Eğitim,
 Yüzey şekilleri,
 Gelenek ve görenekleri,

 İklimi ve bitki örtüsü kültürel farklılığın oluşmasında etkin nedenler arasında sayılabilir.Karadeniz Bölgesi’nde bol ormanlık yapısı ve yağmurlu olmasından dolayı köy evleri ağaçtan yapılır. Evlerde çatı bulunur.

Bölgenin iklimi ve bitki örtüsü insanların yaşamına, barınma ve beslenmesine etki eder.Yöreler arasında farklı ev tipi ve yemek çeşitleri görülür.

Hayvancılıkla uğraşan Doğu Anadolu Bölgesi’nde daha çok et yemekleri yapılır.
Balıkçığın yaygın olduğu Karadeniz Bölgesi’nde ise balıklı yemek türleri yapılır.Bazı yemeklerimiz ve tatlılarımız adeta bulunduğu bölge ile özdeşleşmiştir.
Mantı denince akla Kayseri, Oltu Kebabı ya da Cağ kebabı denince Erzurum akla gelmektedir. Ya da Karadeniz’in hamsili pilavı, Gaziantep’in baklavası, Kahramanmaraş’ın dövme dondurması, Mersin’in tantuni ve cezeryesi o yöreyle özdeşleşmiştir.

Mantı

Kayseri

Salam Sucuk

Kayseri

Kara Lahana

Trabzon

Çay

Rize

Leblebi

Çorum

Elma

Amasya

Fındık

Ordu-Giresun

Keşkek

Aydın-Muğla

Haşhaş

Afyon

Kaymak

Afyon

İzmir Köfte

İzmir

İnegöl Köfte

Bursa

İskender Kebap

Bursa

Şeftali

Bursa

Şalgam Suyu

Adana

Dondurma

Kahramanmaraş


Kültürel zenginliğimizin bir başka kanıtı da mimari eserlerimizdir. Evler, köprüler, saraylar vb. gibi eserler tarihimizin tanıklarıdır.Geçmişle günümüz arasında köprü olan bu eserler Türk mimarisinin en güzel örneklerini oluşturmaktadır.Bu kültürel öğelerimizin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması hepimizin görevidir.Bu doğrultuda ülkemizin çeşitli bölgelerinde geleneksel Türk evleri koruma altına alınmıştır.Safranbolu, Beypazarı,Amasya evleri birer müze konumundadır.

Ülkemizin kültürel özellikleri sadece mimari ve sanatla sınırlı değildir. Yöresel yemeklerimiz,dokumalarımız, sporlarımız da bu zenginliğe katkı sağlamıştır. Eskişehir’in lüle taşı,Erzurum’un oltu taşı, Afyon’un mermeri,Kütahya’nın porseleni, Edirne’nin Kırkpınar yağlı güreşleri kültürel zenginliklerimizdendir.

Günümüzde ülkemizin hemen hemen her yöresinde modern, çağımın şartlarına uygun giysiler giyilmektedir. Yöresel kıyafetleri ise ancak kına, nişan, düğün gibi törenlerde veya halk oyunlarında görebilmekteyiz.Yöresel giysiler kadar önemli olan diğer bir kültür ögemiz de el sanatlarımızdır. El emeği ve göz nuruyla oluşturulan el sanatlarımıza,Anadolu insanının duyguları yansımıştır.
Adıyaman ………………………… Kilim

Siirt …………………………………Battaniye

Isparta…………………………...Halı

Bünyan(Kayseri) ……………Halı

Kütahya………………………… Çinicilik-Porselen

Nevşehir……………………… Çömlekçilik

Afyon…………………………… Mermer

Gaziantep…………………… Bakırcılık
Folklor Kültürümüz

Belirli bir bölge halkı arasında ortak olan ve içinde halkoyunları, masallar, müzik, masallar,müzik, dans, efsaneler, atasözleri, şakaların yer aldığı kültür unsurların bütününe folklor denir.

Ülkemizde halk oyunları bölgelere göre çeşitlilik göstermektedir. Ege bölgesi düğünlerinde “zeybek” oyunu oynanırken Karadeniz’de “horon” oyunu oynanır..Güneydoğu Anadolu’da “halay” çekilirken,Trakya’da “hora”, İç Anadolu’da ise “misket” oyunu oynanır.

Folklor kültürünün bölgelere göre değişmesinin başlıca nedenleri yaşanılan yörenin iklimi, bitki örtüsü, coğrafi koşulları ile gelenek ve görenekleridir.


Önemli Kişilerimiz

Ülkemizde bazı şehirler, ünü dünyaya yayılmış Türk büyükleri ile tanınmıştır. Bu kişilerin ortaya koydukları eserler ve düşünceler tüm insanlığın beğenisini kazanmıştır. Bunların en önemlileri şunlardır:

Mevlana :

İran’ın Belh şehrinde doğdu. Babası ile birlikte Konya’ya yerleşen Mevlana, döneminin eğitim kurumu olan medreselerde din dersleri verdi. En önemli eseri mesnevidir. Her yıl Mevlana’nın ölüm yıl dönümdü olan 17 Aralık’ta,Konya’da büyük bir katılımla Şeb-i Arus törenleri düzenlenir.

Nasreddin Hoca(Akşehir-Konya)
Evliya Çelebi
Yunus Emre Eskişehir
Hacı Bektaşı Veli Nevşehir

Halk Ozanlarımız:

Karacaoğlan Osmaniye
Dadaloğlu Kayseri
Pir Sultan Abdal Sivas
Köroğlu Bolu
Neşet Ertaş Kırşehir
Özay Gönlüm Denizli
Kültürümüzden Seçmeler

Para Kesesi
İbrik
Çarık
Çeyiz sandığı
Dantel
Beşik
Tulum
Kemençe
Davul-Zurna
Saz
Kültürel Birlik

Kültürümüz, milli birlik ve beraberliğimizi pekiştirmede önemli rol oynar.Milletimiz farklı kültürel değerleri paylaşarak zengin bir mirası ortaklaşa kullanmaktadır.Bölgelerimiz arasında bazı kültürel farklılıklar olsa da bu birliğimize zarar vermez.Bölgelere göre şive farklılığı olsa bile ülkemizin her yerinde Türkçe konuşulmaktadır.Ramazan ve Kurban Bayramları ülkemizin her tarafında ortak kutladığımız dini bayramlarımızdır. 19 Mayıs Atatürk’ün Anma ve Gençlik Spor Bayramı, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı da ülkemizde topluca kutladığımız milli bayramlarımızdandır.

Ayrıca Nevruz ve Hıdrellez gibi ortak kültürel bayramlarımız da vardır.Uzun yıllar bir arada yaşamış insanlarda da kültür birliği oluşur. Kültür zamanla değişime uğrayıp gelişebilir. Kültürün en önemli özelliği ulusal olmasıdır. Kültür birliği, milletin bütünleşmesini, devamlılığını sağlar.Kültürel değerlere sahip çıkan, koruyan, yaşatan milletler,birlik ve beraberliğini devam ettirirler. Çünkü kültür ögeleri insanları yakınlaştırır, bir arada yaşaması açısından da önemli yer tutar.



  • Aşağıdaki soruların yanıtları ile bulmacayı doldurunuz.





SORULAR

  1. Pastırması ve mantısı ile ünlü ilimiz.

  2. Karadeniz Bölgesi’ne özgü çalgı.

  3. Ankara’nın meşhur halk oyunu.

  4. Ege Bölgesi’nin halk oyunu.

  5. Eskişehir’de çıkarılıp işlenen taş.

  6. Halıları ve gülleri ile ünlü ilimiz.

  7. Edirne’nin ünlü tarihi yağlı güreşleri.

  8. Horozu ile ünlü ilimiz.

  9. Baklavası ile ünlü ilimiz.

10.) Oltu taşı işlemeciliği ile ünlü ilimiz.

ARİFE AYDIN SOSYAL BİLGİLER ÖÖĞRETMENİ


Kültür: insanların topluluk halinde yaşamalarının sonucunda beliren, ortak düşünceler ile bu düşünceleri yansıtan tüm öğelere kültür denir.

Gelenek ve görenekler, edebiyat, mimari eserler, eğitim, dini inançlar kültürel öğelerdir.



ARİFE AYDIN

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Ülkemizde doğal varliklar ve tariHÎ mekânlar iconBu Talimatın amacı, ülkemizde deniz, göl, yapay ve doğal tüm iç sularda, kıyılarda, havuzlarda

Ülkemizde doğal varliklar ve tariHÎ mekânlar iconUganda Turizm, Doğal Hayat ve Tarihi Eserler Bakanı ile Görüşme

Ülkemizde doğal varliklar ve tariHÎ mekânlar iconDoğal Gaz Piyasası Lisans Yönetmeliği

Ülkemizde doğal varliklar ve tariHÎ mekânlar iconDOĞal ve küLTÜrel varliklari koruma envanteri D. K. Vk. E

Ülkemizde doğal varliklar ve tariHÎ mekânlar iconS. 1 Aşağıdakilerden hangisi doğal kaynaklarımızdan değildir?

Ülkemizde doğal varliklar ve tariHÎ mekânlar iconDOĞal ve küLTÜrel varliklari koruma envanteri

Ülkemizde doğal varliklar ve tariHÎ mekânlar iconDOĞal ve küLTÜrel varliklari koruma envanteri

Ülkemizde doğal varliklar ve tariHÎ mekânlar iconKurucu Mecliste Kabul Tarihi : 18. 10. 1982; Halkoyuna Sunulmak Üzere...

Ülkemizde doğal varliklar ve tariHÎ mekânlar iconSinavlara yayin tariHİ GİRİlmezse ve sinav yayin tariHİ oluşturma

Ülkemizde doğal varliklar ve tariHÎ mekânlar iconTÜRKİye tariHİ


öykü




© 2000-2018
kişileri
o.ogren-sen.com